2014/08/19

Pirinç ve Buğdaya Alternatif Mucize: Kinoa (Quinoa)

Kinoa'nın adını duymayan ya da görmeyenlerden biri olabilirsiniz. Konuyla ilgili hatırı sayılır bir çoğunluk var çünkü. Ben de yalnızca iki yıl kadar önce rastladığım bir gazetenin sağlık köşesinden öğrenmiş; ama nedense pek önemsememiştim.
Görüntü olarak cezbedici olmayışının yanı sıra ülkemizde yetişmeyen bir ürün olmasının etkisi büyüktü sanırım. Fazla bilgilendirmeyen ve dikkat çekmeyen kısa bir yazı oluşunun etkisi daha büyük olmalı.

Bugün çaya davetli olduğum bir arkadaşın evinde tanıştım onunla. Bol yeşillikli bir kısırda bulgurun yerine ana madde olarak kullanılmıştı ve çok lezzetliyli doğrusu. Dolayısıyla, çayın yanına nefis bir tat olarak eşlik etmekle kalmadı, muhabbetimizin de ana teması oluverdi. Besin değerinin yüksekliğini, özellikle de glutene alerjisi olan çölyak hastalarının protein ve karbonhidrat ihtiyacını dört dörtlük karşıladığını duyunca bir hayli şaşırdım.
Eve geldiğimde de, günde(mi)me düşüp beni şaşırtan her konuda olduğu gibi çok yönlü bir araştırmanın içine girip öğrendiklerimi yazı yapmaya karar verdim. Şunu söylemeliyim ki; kinoa kelimenin tam anlamıyla bir mucize!
Kesinlikle ve kesinlikle onu daha çok insan tanımalı ve tanıtmalı. Ülkemizdeki üretim-tüketimi en kısa zamanda yaygınlaşmalı. Herkes bu konuda elinden ne geliyorsa yapmalı. En büyük görev de yemek blogu yazarı arkadaşlara düşüyor bana kalırsa. Şimdi, araştırma sonuçlarımı toparlayıp ilgili linklerle birlikte aktarma zamanı:

• Kinoa'dan her yerde ''tahıl'' diye bahsediliyor; ama zannedildiği gibi ne buğdaygillerden ne de tahıl. Baklagillerden de değil. Yenilebilir tohumları hasat edilen, ıspanak ve pancar türü bitkilere benzeyen apayrı bir bitki türü (Bkz).
• Kolestrol içermiyor ve yağ oranı oldukça düşük. Kolay sindirilebildiği için bebekler ve küçük çocuklara rahatlıkla verilebiliyor.
• Diyet yapmak için en ideal besinler arasında ilk sıralarda kinoa yer alıyor. Çünkü içeriğinde bol lif ve et ile eşdeğerde çok güçlü bir bitkisel protein var. Vücudumuz için gerekli bütün aminoasitleri ve sütte mevcut kalsiyumun çok daha iyisini barındırıyor. Filizlendirip tükettiğiniz takdirde protein değeri ettekinden daha yüksek bir hale geliyor.
• Kinoayı çorba, pilav ve dolma dahil, malzemesinde pirinç ve bulgur olan her tür yemekte kullanabilirsiniz. Çünkü lezzet olarak farklılık yaratmıyor. Farklılık yalnızca yiyeceklerinizi besin değeri son derece yüksek, sağlıklı ve güçlü bir hale getirmiş olmanızda.
• Sadece bir fincan pişmiş kinoa yediğinizde A,B,C,D,E ve K vitaminleri dışında vücudunuzun diğer kazandıklarına bakalım:
Protein 8 gram / Diyet lifi 5 gram / Demir 3 miligram
Manganez 1.2 gram / Fosfor 281 miligram / Magnezyum 118 miligram (Bkz.)


Ve 2013 yılı Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından ''Kinoa Yılı'' olarak ilan edilmiş (Bkz). Bolivya Devlet Başkanı Morales, 7000 yıldan fazla bir süredir bu mahsulün bekçileri olan yerli halkın önemli rolünü "Kinoa, And insanlarına atalarından bir hediye!" cümlesiyle vurgulamış. Aynı zamanda değişken iklimlerde gün geçtikçe artan nüfusu beslemek ve gıda yetersizliği olan ülkeler için harika bir alternatif, süper bir besin kaynağı olarak nitelenmiş. Çünkü kinoa etten daha fazla proteine, sütten daha değerli kalsiyuma sahip. Açlıkla mücadele ve sağlıklı beslenme için daha geniş bir stratejiyle tanıtımı yapılmasının teşvik edilmesi karara bağlanmış.

Antik çağda İnkaların en önemli yiyeceği olan kinoanın yetiştirilmesi And Bölgesi ve ötesine uzanıyor. Bolivya, Peru, Ekvador, Şili, Kolombiya ve Arjantin dışında aynı zamanda ABD, İngiltere, İsveç, Danimarka, İtalya, Kenya ve Hindistan'da üretiliyor.

Bizim ülkemizde kinoa yetiştiriciliği henüz yok (EK: 2 ilde deneme üretimi var).
Umarım en kısa zamanda bizde de bu ''mucizevi-antik'' bitkiyi yetiştirme girişiminde bulunurlar. Büyük kentlerdeki alışveriş merkezlerinin bakliyat reyonlarında kilo ile ya da paket halinde ithal kinoa bulabiliyorsunuz.
Bulamayanlar içinse internet yoluyla epeyce sipariş seçeneği mevcut.

Biliyorsunuz, yaşam yolunda sağlam bir şekilde devam edebilmemiz için ruh sağlığımız kadar beden sağlığımıza da önem vermemiz gerekiyor. Zira fazlasıyla ağır bir dönemden geçtik ('Geçtik' derken 'Geçip bitti' değil bu arada).
Ben henüz bu mucize üründen bulup kullanamadım.
Bunu gerçekleştirdiğimde en kısa zamanda yazının altına ek yapacağım.

Kinoa'yı sizlerin de önemsemeniz ve teşvik etmeniz dileğiyle...
Sağlıkla, sevgiyle kalın...

(Görseller Vikipedia'dan alınmıştır.)

16 yorum:

  1. Yabancı yemek programlarında yağını kullandıklarını hatırlıyorum da kendisini bilmiyordum. Bakayım marketlere ben de, teşekkürler bu faydalı bilgi için:-)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok önemli bir detaya dokundun, teşekkürler Handan.
      Kinoa yağı Türkçe kaynaklarda yok. Müthiş antioksidan özelliklere sahip çok değerli bir yağ.
      Yoğun E vitamini içeriyor ve Anti-aging için çok yararlı.
      Bir de; krem ve losyonlara ekleniyor, yumuşatıcı-nemlendirici-güneş sonrası etki sağlıyor.

      Sil
  2. Her zamanki gibi detaylı, aydınlatıcı, bilgilendirici bir yazı hazırlamışsınız. Emeğinize sağlık. Şimdiye kadar ben de duymamış, okumamıştım. Aslında şimdiye kadar "Halk Sağlığı" ile ilgili kişi ve kurumların tanıtmış olmaları gerekmez miydi? Ekranlarda onca sağlık programı arasında söz edilmesini beklerdik. Bir güvensizlik ortamında her şey ticari kaygılar mı içeriyor.
    Teşekkürler. Ben de çevreme söz edip bulmaya çalışacağım.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Öncelikle çok teşekkür ederim.
      Aynı şeyleri düşündüm. Ziraat Fakülteleri, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı vb kurumlardaki koltuklarda oturan sayısız yetkili bugüne kadar neden hiç ilgilenmemiş. Oysa her türlü toprakta su ve gübre istemeden yetişen bir bitki. En iyi verim 1000-3000m rakımdaki yaylalık- kıraç alanlardan alınıyormuş. Dolayısıyla Anadolu iklimine çok uygun olduğu söyleniyor.
      1 kg kionada 200 gr protein varmış düşünebiliyor musunuz?
      NASA'nın yapmış olduğu bir araştırma sonrası içerisinde en çok vitamin bulunan ve aminoasit içeren bitki olarak kayıtlara geçmiş. Bu yüzden astronatların yiyeceği olarak da adlandırılıyor. Eğer araştırırsanız detayları siz de göreceksiniz. Gerçekten çok çok önemli bir bitki.
      İlginiz için tekrar teşekkür ederim. Esen kalın...

      Sil
  3. bu güzel paylaşım ve bilgilendime için çok teşekkür ederiz

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Önemli bir şey öğrendiğimde mutlaka paylaşma gereği duyuyorum ki ne kadar çok insan öğrenirse o kadar iyi. Ve bilgi paylaşıldıkça güzel.
      Öyleyse birazcık daha bilgi ekleyeyim. Aradım, taradım, buldum sonunda:
      Kinoayı dört yıldır ithal ediyormuşuz. Kilosu şu an 56 TL imiş.
      Adana'da bir çiftçi 2 yıldan beri deneme üretimi yapıyormuş.. Tarladayken kilosu 10 TL'ymiş ve dekar başına 5 bin TL kazanç bırakıyormuş. Yani çok kazanç bırakan bir tarımsal ürünmüş.
      Bu yıl da Ankara'da da deneme üretimleri başlamış.

      Çok sevindim bu haberlere. Getirdiği kazanç duyuldukça çok kısa bir sürede yaygınlaşacağa benziyor. Yukarıdaki dileklerimiz gerçek olacak inşallah.
      Ben teşekkür ederim ziyaretiniz için...

      Sil
  4. Yes! I love it and I use it. My kids like it too. Very good post! Thanks for saying hi.
    XOXO
    Isabelle

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Thank you for submitting your idea Isabella.
      I found you so sweet and special all along ;)

      And you are so kind to think of me.♡ Thanks a lot.
      XOXO

      Sil
  5. sevgili Zeugma kinoayı ilk defa duydum. Bu konuda resmen cahilim yani. Yazın çok bilgilendirici olmuş. Eğer markette bulabilirsem mutlaka deneyeceğim. Sevgilerimle.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sevgili Nermin, cahillik demeyelim ona. Bizden önce duyan çoğunluğun geçmişi sadece 4 yıl öncesine dayanıyor. İthal olduğu için biraz pahalı. Ancak ülkemizde büyük bir hızla yaygınlaşıp ucuzlayacağını düşünüyorum. Sevgilerimle.

      Sil
  6. çok duydum kinoa yı. Bulursam alırım.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bursa'da kolay bulunur.
      Alıp kullandığında blogunda paylaş bence.

      Sil
  7. Migros'ta 250 grlık paketlerde satılıyor, denemek isteyenlere. Fiyat ve performans açısından da bulgurdan hayli ileride.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hem tanıtım hem deneme amaçlı 250 gr iyi bir seçenek.
      Bilgi için teşekkürler.

      Sil
  8. Ben yorum yazmıştım bu postunuza ama çıkmadı herhalde.. Kinoa Türkiye'de büyük marketlerde mevcut ama fiyatı çok yüksek. Hatta Makro Marketlerde 3 çeşidi var. Bir yerde yemiş ve hiç sevmemiştim ayrıca. :(( Ama faydalarını düşünerek tüketiriz tabii ki ama makul bir fiyata düşünce.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sizden sadece bu yorum geldi İlhan Bey. Spama mı düştü acaba diye baktım ama orada da yok.
      Evet, kırmızı, siyah, açık renk 3 çeşidi varmış. Benim yediğim açık renkli olandı ve çok lezzetliydi. İlk kez duydum tadını sevmeyen :)
      Makul fiyata en kısa zamanda düşecek bence. Deneme üretimleri başlamış, yakında iyice yaygınlaşır ve bulgurdan bile ucuza satılır bence.

      Sil