2016/01/10

Buğday Rüşeymi ve Faydaları

Topraklarımızda üretilen tahılların en başında buğday geliyor. Ekmeğimiz, vazgeçilmezimiz. Sofralarımıza gelene kadar pek çok işlemden geçen buğdayın, sağlığımız için en değerli kısmının atıldığını biliyor muydunuz? Ben yeni öğrendim.

Ekmeğini 'tam buğday unu' kullanarak evde yapan ve bunun huzurunu yaşayan biri olarak kullandığım unun rüşeym'den yoksun olduğunu öğrenmek bana şok yaşattı diyebilirim. Üzerinde ''tam buğday unu'' yazan paket, ''en önemli kısmı eksik buğday unu''ymuş meğer. Yok böyle bir çelişki!

Rüşeym ne demekmiş ona bakalım şimdi. Arapçada ''tohum özü, oğulcuk, embriyon'' anlamına geliyor. İngilizcesi germ. Wheat germ; buğday rüşeymi, embriyosu demek.

Buğday rüşeymi; buğdayın tüm özelliklerini ve besin değerlerini içinde barındıran kalbi. Buğday toprakta çimlenirken yeni bitkiyi oluşturacak genetik kodların saklandığı, yeniden yetişmesini sağlayan kısım. Buğday başağının alt kısmında bulunan rüşeym, tohumun yeniden üremesini ve çimlenmesini sağlıyor. Minicik bir buğday tanesini dolgun başaklara dönüştüren gücün sırrı buğdayın rüşeym kısmında gizli, yani buğdayın hayat kaynağı. 1 ton buğdaydan yalnızca 1 kg rüşeym elde edilebiliyor. Ve düşünebiliyor musunuz, biz bugüne kadar rüşeym'den mahrum kalmışız!

Eski tip değirmenlerde öğütülen buğdaylarda rüşeym dahil, tüm besin ögeleri olduğu gibi una geçer, bu unla pişen ekmeklerin besin değeri artmakla kalmaz, pek çok habis hastalık da kendiliğinden önlenirmiş. Oysa çağımızda öyle mi? Gelişen teknolojiyle birlikte buğday kültüründe yepyeni çeşitler doğdu. Şimdi varsa yoksa beyaz ekmek. Günümüzdeki unlar besin ögeleri atma yoluyla beyazlatılıyor. Fırınların çoğu nişasta beyazlığında un kullanıyor. Çünkü talep bu yönde. Bizler beyaz undan yalnızca buğday kepeğinin ayrıştırıldığını zannederken embriyosu da çıkarılıyor ve işlem artığı olarak değerlendiriliyormuş oysa. Dolayısıyla; tam buğday unu diye bilinenler bile ne yazık ki ''tam'' buğday unu değilmiş!


''Beyaz ekmek kanserojen'' diye bas bas bağıranlar bunun çözümüne dair herhangi bir şey önermiyorlar dikkat ederseniz. ''Beyaz ekmek yemeyin!'' deyip geçiyorlar.
Kepeği undan ekmek beyaz olsun diye ayrıştırdıklarını biliyoruz da, rüşeymin undan çıkarılma nedeni ne olabilir?
Çünkü buğday klasik yöntemlerle öğütüldüğünde elde edilen un, rüşeymin içerdiği besleyici yağlar tarafından 2-3 günde bozulup acılaşıyor, bu yüzden un fabrikaları rüşeymi undan ayırarak üretmek zorunda kalıyor ve kullanmıyorlarmış...

Avrupa ülkeleri ve ABD’de tüketimi oldukça yaygın olan rüşeym her yaş için öneriliyor. Türkiye'de ise çok fazla tanınmıyor. Son birkaç yıldır bu gerçeğin farkına varan sağlık birimleri buğdayın en değerli kısmı rüşeymi ayırıp insan sağlığı için hizmete sunmaya karar vermiş. Yüksek besleyici değeri olan ve vücut için gerekli birçok besin öğesi barındıran buğday rüşeymi, en başta kolestrolün düşürülmesi, yaşlılığın geciktirilmesi ve bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinde etkin bir güce sahip. İçerdiği lif ve demir sayesinde kansızlığı önlüyor ve kan seviyesini düzenliyor.


Biliyorsunuz vücudumuz için gerekli ana yapı taşları besinlerin içinde var ve biz bunları yapay gıdalarla alamıyoruz. Sağlıklı bir yaşam sürmek için söz konusu yapı taşı eksikliklerini doğal yollarla kapatmamız gerekiyor.

Buğday rüşeymi; içerdiği 100 gramda yaklaşık 30 gram gibi yüksek protein miktarı ve uygun fiyatıyla (250 gram 5 TL) hem ucuz hem performans açısından ideal bir protein kaynağı. Vitamin takviyesi olarak; ekmek ununa ekleyerek, yemek pişirirken baharat yerine, soğuk süt veya yoğurda eklenerek, taze ya da kuru meyvelerle, çorba, salata gibi besinlerin üzerine serpilerek rahatça kullanılabiliyor.

Sizi bilmem ama ben, Türkiye'de de satışa sunulan paketlerden en kısa zamanda edinerek bugüne kadar yaşanmış bu büyük açığı kapatma niyetindeyim. Bilginize, saygıyla...

* * *




31 yorum:

  1. Önemli bir yazı olmuş. Beyaz ekmeğin zararlı olduğunu biliyordum ama rüşeymi önemli bir bilgi oldu. Özellikle ben bir vejetaryen olarak rüşeymi isimli besini öğrendiğim için memnun oldum. Et yemeyen benim gibi diğer insanlara da önerecek protein kaynağı buldum. Bir de ufak bir değişmişsiniz ama açmak lazım insanlara ekmek yemeyin diyip çözüm sunmayan kalpazan kılıklı tiplere bu yazıyı okutmak lazım.
    Kaleminize sağlık.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet, vejetaryen tanıdıklarınıza kesinlikle önermelisiniz.
      Kalpazan kılıklı dedikleriniz ekmekle bu kadar ilgilendilerse ''Beyaz ekmek kanserojen asla yemeyin,'' diye TV'lerde boy gösteriyorlarsa madem, ekmekle ilgili her şeyi bilmek ve çözüm sunmak zorundalar. Var bir bit yeniği..

      Sil
  2. Ahhh..Almanya bu konuda okadar iyi ki anlatamam. O ekmek cesitleri, o un cesitleri..hepsi birbirinden saglikli ve lezziz. Keske herseye özenip ülkemize getirdikleri gibi bunu da getirebilseler ve layikiyla yapabilseler, bizim insanimiz da mahrum kalmasa bu muhtesem tatlardan.

    Cok ilginc bilgiler... ellerine saglik Zeugma.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Başka dertlerle uğraşmaktan vakit kalmamış demek ki. Kendi dertlerine düşmüşlerdir muhtemelen, şahsi çıkarlarının peşine. Fakirin bir ekmeği vardı, o da yarım yamalakmış maalesef.
      Ben teşekkür ederim Ayşe...

      Sil
  3. Bunu ben de bilmiyordum ve gerçekten can sıkıcı olduğunu düşünüyorum. Evde ekmek yapıyorsun; ama o bile sağlıklı değil; çünkü sağlıklı olmasını ssağlayacak maddeden bile yoksun bırakmışlar ne kadar çirkin. Zaten o beyaz ekmeklerde bilmediğim; ama tahmin ettiğim bağımlılık yapan maddeler olduğunu dahi düşünüyorum. Beyaz ekmeği kestiğim zaman iki cihan bir araya gelse aramam; ama küçücük bir dilim yesem koca ekmeği haklamış bulurum kendimi... Sonuç, ne yersek yiyelim doymuyoruz, tatmin olmuyoruz, şişiyoruz ve hasta oluyoruz...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evde ekmek yapmaya başlamasam bu konu açılmayacak ve öğrenemeyecektim belki de. Evet, son derece can sıkıcı bir konu. Akıl alacak gibi değil. Buğdayın en değerli kısmından insanları yıllardır mahrum etmek... Yok mu bu ülkenin Sağlık Bakanlığı, Gıda, Tarım ,Hayvancılık Bakanlığı, vb..? Üstelik çözümü bu kadar basitken...
      Dikkat edersen öne sürülenler hep tiryakilik yapacak türden. Bunun başka izahı olamaz. Yavuz Dizdar hep söyler. ''Çünkü hastalıklar ya da kanser devreye girecek, çünkü ilaç sektörü para kazanmaya başlayacak,'' diye sıralar bu tür durumları...

      Sil
  4. Yıllarca bizi kandırmakla kalmamış, faydalı şeyleri almamızı da engellemişler:( rüşeymi de sayende öğrenmiş oldum Zeugma'cığım, çok teşekkürler...:)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Aynen öyle olmuş Müjdecim. Aklıma geldikçe sinirleniyorum.
      Ben kullanmaya başladım bile, tavsiye ederim:)
      Sevgiler..

      Sil
  5. Ben de bakayım nerede bulabilirim diye.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Söke un ve Selva Un'un ruşeym katkılısı varmış ama Ctesi aradım bulamadım.
      Hiçbir yerde bulamazsan aktarlarda var.

      Sil
    2. Biraz önce migros sanal marketten sipariş verdim. Söke un karışım ve bir de halk ekmeğin ruşeymli ekmeğini. Bakalım gelecek mi.

      Sil
    3. Sorunsuz gelirse ve beğenirsen haberim olsun Handan...

      Sil
    4. Un karışımı gelmedi, ellerinde yokmuş ama halk ekmeğin ekmeği geldi. Doğrusu normal ekmekten çok farklı değildi, güzeldi ama :) Alınabilir.

      Sil
    5. Bahsettiğin markayı ben de bulamamıştım. En iyisi tam buğday ununa rüşeym ekleyip ekmeği evde yapmaya devam. Teşekkürler Handan:)

      Sil
  6. Düşündüm de buğday üreten bir ülkeyiz ama bu denli faydalı bir ürün tanıtılmamış, yıllarca anlatılmamış. İki yıl önce fikirlerine önem verdiğim "Ev ekonomisi ve Beslenme öğretmeni" bir arkadaşımdan duymuştum.8. aydan itibaren bebeklere veriliyormuş.
    Nereden alacağımı bilmiyordum. Sonra öğrendim. Carrefour'dan alınabiliyormuş.
    Bilgilendirici yazınız için teşekkürler.
    Sevgiler...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Buğday üreten ülke olma özelliğimiz de elimizden gitmek üzere sanırım. Uygulanan politikalar yüzünden çiftçiler buğday ekmekten vazgeçmeye başladılar. Başta Rusya olmak üzere pek çok ülkeden buğday ithal ediyoruz. Oysa Anadolu demek boy boy başak tarlaları demekti. 8 aydan itibaren bebekler dahil herkesin kullanabileceği söyleniyor. Gluten alerjisi olanlar ve çölyak hastalarının kullanmaması gerekiyormuş yalnız. Önemle altını çiziyorum.
      Ben Kipa'da bulamamıştım. Bugün öğlen aktarda buldum ve fotoğrafını çekip yazıya ekledim.
      Verdiğiniz bilgiler için ben teşekkür ederim.
      Sevgiler...

      Sil
  7. Annem evde ekmek yapıyor. Kepekle beraber, buğday rüşeymi de karıştırıyor. Vejetaryen olduğumdan beri bana açık ekmek yapar, yollar. Tadı da çok hoş, tavsiye ediyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ne güzel ne fedakâr bir annen varmış. Sağolsun :)
      Tadı güzel, evet. Ben de tavsiye ediyorum.
      Dileyen poğaçalara, keklere de ilave edebilir. Direkt yoğurtla karıştırıp da yiyebilir, bu eksikliğin telafisini mutlaka yapması gerekir.

      Sil
  8. Bir vejetaryen daha bulundu :)
    Ben de deneyeceğim çok merak ettim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 250 gr'lık kutuyu 7,5 liraya aldım bugün.
      Vejetaryen bir öğrenciye protein takviyesi için ideal.
      Derhal test edile!

      Sil
  9. Zeugma'cığım, Boğaz turunu zevkle seyrettim, arkada çalan müzik de çok hoştu, nasıl yaptın bunu tebrik ediyorum, yıllardır uzağım İstanbul'dan, (30 yıllık Üsküdar Çiçeki'de oturduk çünkü..)yanılmıyorsam okulumu da gördüm sayende yeniden...eline, kamerana sağlık:)
    yalnız oraya yorum yapamadım, kayıt olmadan olmuyor sanırım ben de tembelim ya üşendim:(((
    sevgiler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Aman Tanrıım, neler olmuş böyle.
      Müjdecim, Blogger yayın saati sorunumu çözdüm de görsel sorunumu çözememiştim. Panele görselsiz düşüyordu yazılarım (Halen öyle). Ara ara onun da çaresini bulmaya çalışıyordum. Bugün öğleyin FeedBurner'da Photo service diye bir sayfa gördüm. Orada Yahoo'ya bağlı Flickr ID No istiyordu, herhalde sorun buradaymış diye ID'mi yazıp active ettim. İşte o yüzden bunlar olmuş. Oradaki 5 video arka arkaya Blogger'da panele gelmiş. Öff yaa :(

      Sil
    2. Bahsettiğim sayfayı yeniden inactive ettim. ama panelden silmek mümkün değil ne yazık ki. Kaldı orada öyle. Umarım sonradan yok olur.
      Müjdecim, Flickr, Yahoo'ya bağlı Fotoğrf ve video depolama servisi. 2010'da üye olmuştum. Blogdaki videoların birçoğunu orada oluşturup kullanıyordum. Senin izlediğin videoyu Ağustosta Boğaz Turu ile Anadolu Kavağı' adlı yazımda kullanmıştım. Demek beğendin. Teşekkür ederim:) Nasıl mı yaptım? Windows Movie Maker programı ile. Çektiğim fotoğrafları oraya yükleyip geçiş efektleri ve müzik ekleyerek video haline getirdim. Oradan Flickr'e taşıyıp widget oluşturdum ve onu kullandım.
      Orayı sadece bu amaçla kullanıyorum. Üye falan olmana gerek yok canım. İzlemek isteyenler için video zaten Anadolu Kavağı postumdaydı. Çok teşekkür ederim ilgine Müjdecim. Sevgiler :))

      Sil
  10. Biz de tam buğday ekmeği tüketiyoruz Zeugmacığım. Eşim vejetaryan, ben de balık hariç kırmızı et, tavuk hiç bir şekilde tüketmiyorum. Ruşeymili ekmek zaman zaman alırım. Ama buğdağ ruşeyminin fotoğrafta gördüğüm gibi, tek başına üretildiğini bilmiyordum. Alışverişe çıktığımda bakacağım ben de. Bilgilendirme için çok teşekkürler Zeugmacığım :) Sevgilerimle..

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Biz de hep tam buğday ekmeği tüketiyorduk Esinciğim. Yetmedi, bir-iki aydır kendim yapmaya başladım, çok da hoşuma gidiyordu. Bundan sonrası için rüşeym katkılı yapacağım artık.
      Ben rüşeym'in adını bile duymamıştım. Zaten kelime olarak nasıl yazılacağı bile tam bilinmiyor. Ürünlerin üzerine farklı farklı yazmışlar. Tek başına üretilme olayı şöyle sanırım: Buğdayla birlikte öğütülürken ayrıştırılmak zorunda, çünkü unu hemen acılaştırıyor. Daha sonra eklenmesi sorun yaratmıyor olsa gerek.
      1 tam 1 yarım vejetaryen bulunan eviniz için ideal bence de:)
      Rica ederim, bilgi paylaştıkça güzel Esinciğim.
      Sevgiler benden...

      Sil
  11. İstanbula gelmişsiniz, ne güzel bir haber. Umarım seyahatiniz iyi geçer :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yanlışlıkla panele gelen o video Ağustos tarihine ait maalesef.
      Dikkat etmemişsiniz..

      Sil
  12. http://emreebozkus.blogspot.com.tr/2016/01/kemalin-defteri-dunyadan-haberler.html
    yeni yazım beklerim :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Gelip bir okuyalım bakalım, davete icabet edelim:)

      Sil
  13. Arşivden Kasım yazılarına baktım, hangi yazı olduğunu bulabileceğimi sandım; ama bulamadım maalesef. 1 Kasım seçimleri sonrası yazdığın yazının adını veya direkt linkini rica etsem :))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 1 Kasım seçimleri sonrası değil canım, 1 Kasım seçimleri için yazı idi.
      Tabii ki veririm LİNKİ.
      Benim adsız, sinsi sinsi bekleyip seçim sonuçlarını alır almaz bu yazıya gelmişti. Sadece EQ (Ayşe) okuyabilmişti. Çünkü ağzının payını iyice verdim ve bir daha görmek istemediğim için de sildim :)

      Sil