Yazlar Kışlar, İşler Güçler

Kış mevsiminin kuzey yarım kürede aralık, ocak, şubat aylarına rastlarken, güney yarım kürede haziran, temmuz, ağustos aylarına rastlaması ne garip. Peki ya İsveç, Norveç ve Finlandiya'da yaz mevsimi neredeyse hiç yaşanmazken, misal Ekvador, Kenya, Singapur, Endonezya, Maldivler, Kolombiya'da yalnızca yaz mevsimi yaşanması?

Barış Manço'nun Ekvator çizgisinin tam ortasında yaptığı ''suyun akış yönü'' deneyi vardır, akıllara zarar. Bu deneyde suyun dönerek akışı ekvator çizgisinin güneyinde ve kuzeyinde farklı yöne doğrudur. Ekvator çizgisinin tam üzerindeyken de dönmeyi bırakıp dümdüz aşağı doğru akar. Bunun nedeni ''yeryüzündeki coriolis kuvveti'' olarak açıklanıyor. Keza kuzey yarım kürede hem rüzgârlar hem de akan su saat yönünde döner, güneyde ise tam tersi.

Ülkemizin gezegende yer aldığı konum güneş ışınlarının dik geldiği alanın dışında. Yani ışınların üzerimize düşme açısı yıl boyunca büyük farklar gösteriyor. Bu durum ülkemizdeki yıllık sıcaklık farklarının fazla oluşu ve bu yüzden dört mevsimin belirgin biçimde yaşanması demek. Ülkemizde aralık, ocak, şubat resmi olarak kış aylarına dahil ama hepimizin bildiği gibi sera etkisi ve küresel ısınma düzeni değiştirme yolunda.

Kordonda Falafel :)

Kordonda insanlar tarafından beslenen güvercinlere pandemi zamanı martılar ve kargalar da dahil olmuştu. Tek tük de olsa bu alışkanlığı hâlâ devam ettirenleri var. Hiç didişmeden gayet medeni bir şekilde atılan yemleri, yiyecekleri paylaşıyorlar.

Son bir haftadır farklı bir misafir var aralarında. Kendisi biraz değişik:) Atılan yemlerle değil de kuşlarla ilgileniyor. Sürekli aralarında. Seyretmeye gelmiş onları hiç ürkütmeden. 😂 Kuşlar tehlikenin farkındalar elbette. Kaçmıyorlar; ama tetikteler ve mesafeli duruyorlar. Kanatları var ne de olsa. Ayar çekme mekanizmalarının mükemmel olduğunun da farkındalar ki kedinin yakınlarındalar hep.

Falafel | Aşure Günü'nde Aşure

Yaklaşık 1 buçuk yıl önce Covid-19 nedeniyle ilan edilen pandemi ve karantina yüzünden stok yapmasak da marketlerden her zamankinin iki üç katı alışveriş yapmış, evlerimizi erzakla doldurmuştuk. Özellikle de bakliyatla. İşte o bakliyatların son kullanım tarihlerinin bitmesine çok az kaldı. 

Hayatta en üzüldüğüm şeylerden biri gıda maddelerinin fazlalık nedeniyle çöpe atılmasıdır. Bizim evde tabaklarda tek bir pirinç tanesi bile artırılmaz. Kural; tabağına yiyebileceğin kadar yemek almalı, hepsini bitirmelisin. Sanmayın ki bu sadece bizim milletimizin gelenek ve göreneklerinden. 

Yıllar önce Kerstin isminde bir Alman arkadaşım bizde 1 hafta kadar misafir olmuştu. Bırakın yemek artırmayı, tabağını her seferinde ekmeğiyle iyice sıyırıyor, yıkanmış gibi pırıl pırıl yapıp kalkıyordu sofradan. Ailecek hem çok şaşırmış hem de çok sevimli bulup gülümseyerek karşılamıştık bu davranışını. 

Bu ara aşure ile haşır neşir olunca evdeki bakliyatlar elden geçti malum. Yaklaşan tarihleri haliyle sıkıntı verdi bana. Yeşil mercimekler çöpe gideli epey oldu da, hiç değilse nohutları kurtarmalıydı. 

Birden beş yıl kadar önce öğrendiğim ve çok çok beğendiğim falafel tarifi geldi aklıma. Dün gece epeyce nohut ıslattım suya. Bugün bir kısmını aşure için daha büyük kısmını falafel yapımında kullandım. Tahinli sostan da yaptım tabii ki yanına. O kadar kolay ve o kadar leziz bir yemek ki inanamazsınız. Eğer denemediyseniz siz de düşünün derim.

Falafel Topları

Falafel dünya genelinde oldukça yaygın, özellikle de vejetaryenler arasında popüler hale gelmiş, Lübnan kökenli bir yiyecek (köfte). Bizim ülkemizde pek bilinmiyor nedense.
Ana maddesi nohut. Ancak baklayla da yapılıyor ya da her ikisinin kombinasyonuyla. Fasulye kullanıldığı da oluyormuş. Nohut kullanımı Suriye, Lübnan, Ürdün, İsrail ve Filistin gibi Ortadoğu ülkelerinde yaygın.

Lezzetli falafel topları tek başına bir aperitif olabildiği gibi, salata ve haşlanmış sebzeler ya da sıcak sos eşliğinde yeniyor. Yaygın olanı tahin tabanlı soslar...
Nohutla yapılan bir falafel protein, kompleks karbonhidratlar ve lif bakımından zengin. Ayrıca; kalsiyum, demir, potasyum, magnezyum, fosfor, çinko, bakır, C ve B vitamini, hatta beta-karoten içerdiği, kolesterolün düşürülmesinde etkin olduğu söyleniyor.
Nohutun yağ oranı düşük olduğundan kızartma işlemi sırasında yağ çekeceğini göz önüne alıp kızartmak yerine yağlı kağıt üzerinde rahatlıkla fırınlayabilirsiniz.

Çoktandır aklımdaydı. Deneyimlemek bugüne kısmetmiş. Vejetaryen olmayanların da bayılacağı bir lezzette olduğunu söyleyebilirim. Pişerken evi saran o müthiş kokudan belliydi zaten. Ben çok sevdim. Nohut mücveri yaptığınızı düşünün. Görüntü içli köfteyi andırıyor, öyle değil mi? Kıymayla yapılmış leziz bir köfte tadında zaten. Arayı fazla uzatmadan sık sık yapacağıma eminim. Yapımı da bir hayli kolay çünkü. Öyleyse hemen aşamalara geçelim. Önce malzemeler:

1 su bardağı nohut – 1 gece suda bekletilmiş
1 adet orta boy soğan
1-2 diş sarmısak
1 tatlı kaşığı pulbiber
1 tatlı kaşığı karabiber
1 tatlı kaşığı kimyon
Yarım demet maydanoz ve dereotu
Yarım tatlı kaşığı kişniş, biraz tuz
Biraz bayat ekmek içi ya da 1-2 kaşık un (aldığı kadar)

Sos İsteyenler İçin Malzeme: 1 su bardağı süzme yoğurt, 1 çorba kaşığı tahin, yarım limon suyu iyice karıştırılacak
Yapılışı: Soğan ve sarmısağı irice doğrayın. Maydanoz ve dereotunun yaprak kısımlarını ayırın. Tüm malzemeyi rondoya atıp dümdüz bir püre haline gelmeden, biraz pütürlü kalacak şekilde çalıştırın. Elde edilen karışıma un ya da ıslatılıp sıkılmış bayat ekmek içi ekleyin ve yoğurun. Karışımdan ceviz büyüklüğünde parçalar koparıp top haline getirin. Derin bir tavaya bolca yağ ekleyip kızmasını bekledikten sonra köftelerinizi kızartın.
Köftelerin ayrıca una, yumurtaya ve galeta tozuna batırılmasına gerek yok. Gayet güzel ve nar gibi kızarıyor. Yumuşak olmasını istiyorsanız az yağda, ağzı kapalı kızartılması gerekiyormuş. Bence bu şekilde çok güzel. Lezzet 10 numara. 

👍😊👌

Yapacak olanlara kolay gelsin ve afiyet olsun...

Alttaki 2 Görsel: Pinterest

*   *   *

18 Ağustos 2021 tarihinde yazdığım diğer falafel yazım

👇