Kasım Ayından Satır Başları

Kasım ayı daha yeni yarılandı, ancak hastaneydi kargoydu derken yoğun ve ilginç günler geçirdim. Blog tarihine sabitlemek üzere oturup not düşeyim hepsini buraya. Hem biraz dinlenmiş olurum.

Birkaç ay önce düzenlenen 1. Uluslararası Çanakkale Seramik Sempozyumu kapsamında üretilen ve Kordon / İskele bölgesinde kalıcı olarak sergilenmekte olan eserlerle başlayayım.

Çevre kirliliğine işaret eden ve sahil bandındaki yeşil alana yerleştirilen seramik beyaz kaplumbağa heykelinin sırtındaki üst üste dizilmiş seramik ve plastik formlar, doğanın plastik kirliliği altında verdiği yaşam mücadelesini simgeliyor. Bir taraftan da tek kullanımlık plastiklerin doğada ve denizlerde yarattığı tahribata dikkat çekiyor. Anlayana tabii. Öbür türlü ''davul zurna az'' zaten.

Umut Germeç "Yapraksızlık Issızlık" Resim Sergisi

Geçen hafta buluştuğum sergilerden biri de Doç. Dr. Umut Germeç’in "Yapraksızlık Issızlık" adlı resim sergisiydi. Yalı Hanı'nın ahşap merdivenlerini çıkarken üst katın son derece dar ve kısıtlayıcı koridoruna asılmış tablolar görünmeye başlamıştı bile. Bu ünlü ve otantik hanın odalara açılan ince ve uzun koridoruna. O esnada aklımdan Faruk Nafiz'in Han Duvarları şiiri geçti istemsiz. Sonra da şöyle bir hayıflanma:

"Keşke resimleri daha rahat çekebileceğim, estetik mesafeyi ayarlayabileceğim geniş bir alan olsaydı..."

Sanatçının sayıca çok fazla olmayan monotype baskı eserlerini kadraja sığdırmak, o darlıkta adeta bir cambazlık gerektiriyordu çünkü. Fakat tam o an, eserlerin ismini fısıldadım zihnime: Yapraksızlık, Issızlık...

Ve birden fark ettim ki, bu dar koridor bir sergileme hatası değil, felsefi bir kozaydı. Sanatçının pandemi döneminde, hani hepimizin evlere, odalara, dar alanlara sıkıştığı, doğadan kopup kendi içsel ıssızlığımıza gömüldüğü günlerde ürettikleri için Yalı Hanı’nın klostrofobik koridorundan daha iyi bir metafor olamazdı.

10 Kasım

Daima izinde ve ışığında. Sonsuza kadar...

Hafızanın Gelgitlerinde "Kaybolmadan Önce"

Fotoğraf yalnızca geçmişe bakmakla mı ilgilidir yoksa şimdinin de bir gün geçmiş olacağının farkındalığı mı? Çanakkale Bienali paralel programında yer alan ''Kaybolmadan Önce'' fotoğraf sergisinin, dijital olarak anı hapsetme çabam eşliğinde beni şimdiki zamanın melankolisiyle nasıl yüzleştirdiğinin şaşkınlığı içindeyim.

Çekemediğim fotoğrafların, gözlerimle ve kalbimle sahip çıktığım anların serginin loş ışıkları altında hissettiğim o derin hüznü ve "ana sahip çıkma" sorumluluğunu aktarmaya çalıştığım, daha önce çektiğim fotoğrafların netliğine inat, hafıza gibi flu, ve sanki eksik, loş bir sergi ortamında...

Yağmurlu Bir Pazar Günü ve Yemek Masası Parkuru

Bugün pazar. Dışarıda iç ısıtan ama bir yandan da insanı evde kalmaya davet eden tatlı bir sonbahar yağmuru var. Normalde -özellikle pazar günleri- açık havada yürüyüş yapmaya, temiz hava almaya bayılırım. Ama bugün hava bana "Evde kal ve biraz yavaşla" dedi. Yine de içimdeki o hareket etme isteği durduramadı beni. Tam "Ne yapsam?" diye düşünürken, aklıma pandeminin o zor günlerinde rahmetli Prof. Dr. Doğan Cüceloğlu’nun insanın içini ısıtan yemek masası hikâyesi geldi.

Doğan Hoca, pandemide sokağa çıkma yasaklarının olduğu dönemde eşi ile birlikte evde hareketsiz kalmamak için yemek masasının etrafında döne döne yürüdüklerini anlatırken bu yöntemi bir "oyun" ve "yaşam enerjisi bulma" yöntemi olarak paylaşmıştı. O dönem dinleyenlerin yüzünde tatlı bir tebessüm bırakan bu anı, özünde çok derin bir felsefeyi barındırıyordu. Masanın etrafında yürümek, pasif kalmayı reddetmenin ve şartlara adapte olmanın eğlenceli bir yoluydu. Doğan Hoca bu örneği verirken hep şu psikolojik altyapıya vurgu yapıyordu: İçinde bulunduğumuz şartlar ne kadar kısıtlayıcı olursa olsun, şikayet etmek veya hayata küsmek yerine elimizdeki imkânlarla "üretmeye" ve "yaşamı sürdürmeye" odaklanmalıyız.

Bugün ben Doğan Hoca'nın kulaklarını çınlattım. Açtım güzel bir müzik, geçtim yemek masasının etrafına ve adımlamaya başladım. Dışarıdaki yağmura inat, evin içinde adımlarımı tamamlarken zihnimi de tazeledim.

Cumhuriyetimizn 103. Yılı

Bağımsızlık ve özgürlüğümüzün güvencesi Cumhuriyetimizin 103. Yılı kutlu olsun.

Armağanları için başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tüm kahramanlarımıza saygı, rahmet ve minnetle...

"Cehenneme Giden Yol İyi Niyet Taşlarıyla Döşelidir"

Yıllar önce yine böyle puslu bir ekim gününde, bu köşede, Karpman Drama Üçgeni’nden bahsetmiş, insan etkileşimlerinde üstlendiğimiz farklı rolleri sorgulamıştık. Hayatın neredeyse her alanına uyarlanabilen bu üçgende her daim kurbandan yana oluşumuz, kurtarıcıya minnet duyuşumuz, kalbi kötülükle dolu zalime ise nefretle doluşumuz gerçeğinden.

Hayatın her alanında fark etmeden büründüğümüz o rollerden; Kurban’dan, Zalim’den ve tabii ki o çok sevdiğimiz, vicdanımızı okşayan "Kurtarıcı" rolünden, yani bu üçgenden çıkmanın altın anahtarı neydi peki? Duygularımızı ve zihnimizi sürekli kontrol ederek kendimize sağlıklı sınırlar koymak.

Bugün mü? Karpman üçgeninin özünde en yakıcı köşesine odaklanıp o çok sevdiğimiz, hatta bir anlamda filmin jönü olan ''Kurtarıcı'' rolünün başlıbaşına bir cehenneme dönüşmesinden bahsetmek istiyorum. Çünkü geçen zaman, hayatın süzgeci ve insan ilişkileri bana o üçgenin suistimale açık en tekinsiz köşesinin "Kurtarıcı"lık olduğunu defalarca kanıtladı.

Bundan tam dokuz asır önce, yani 12. yüzyılda Clairvauxlu Aziz Bernard, o zamandan bugüne yankılanan meşhur deyişinde diyordu ki: "Cehenneme giden yol iyi niyet taşlarıyla döşelidir.'' Bence bu bir nokta atışı...

Macaristan'dan Enstantaneler

Tarih bilgilerinizi yoklayacak olursanız; Macaristan ile ilgili neler hatırlarsınız? Ben bu ülke topraklarının Mohaç Muharebesi ve Budin'in fethiyle yaklaşık 150 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu'nun yalnızca Orta Avrupa'daki ana üssü, siyasi merkezi olmakla kalmadığını, Viyana ve Orta Avrupa içlerine yapacağı askeri seferler için devasa bir lojistik üs olduğunu hatırlarım mesela. 

Başkent İstanbul'u ve Balkanlar'ı, Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu ile Habsburg tehdidine karşı batıdan koruyan bir savunma hattı olduğunu ve batıdan gelecek tehditlere karşı koruyan güçlü bir savunma kalkanı (tampon bölge) işlevi gördüğünü de hatırlarım.

En kısa haliyle, bizimdi bu topraklar bir zamanlar a dostlar! 1,5 asır boyunca pek çok hayati görev üstlendi. Evet, Budin (Budapeşte), Osmanlı'nın "Serhad" (sınır) vilayetlerinin merkeziydi. Viyana üzerine yapılan seferlerde ordunun toplanma, mühimmat depolama ve kışlama üssü oldu. Gerçekten de tarih sayfalarını karıştırınca, özellikle de Tuna Nehri'nin kıyısındaki o topraklara ayak bastığınızda bıraktığımız derin izleri ve üstlendiği o devasa misyonu hatırlayıp bir ''Ah!" çekmemek elde değil.

Başkent Budapeşte'de Gözetleme Taşı noktasında bulunan Buda Prensi ve Peşte Prensesi Anıtı

Hayatımın En Yoğun Eylül Ayı Sona Erdi

Bir sürü yorgunluk ve yoğunluğun içinde olduğumu söylemiştim hani. Neredeyse üç hafta boyunca üç vilayet arasında dokuduğum mekikler sona erdi ve nihayet dinlenecek zamanlarım olacak derken bir güzel nezle olup geldim. Neyse ki boğazımdan aşağı inmedi ve geçmek üzere. Saman nezlesi galiba. Hayatımda hiç bu kadar üst üste yorulmamıştım. Hayatımda hiç trene de binmemiştim (ülkemizde). Mavi trenle, dinlenerek, rahat bir şekilde oturarak ya da uyuyarak giderim sanmıştım; ama yanılmışım. Sabaha kadar telefonla konuşanlar vardı arkamızda. En az 7-8 kişiyle konuşma gerçekleştiren medeniyetsiz iki kadın!