Çimlenen Manolya Tohumuna Dair

Bir önceki yazıda manolyaların bugün yeryüzünde yaşayan kapalı çiçekli bitkilerin (kapalı tohumlular) en ilkel formlarından biri olduğundan; harika görüntüleri ve çiçeklenme yoğunlukları açısından başka hiçbir bitkinin yanlarından geçemeyeceğinden bahsetmiştim.

Güzelim manolyalar sadece göze hitap etmekten çok daha fazlasını barındırıyor. Yaklaşık 140 milyon yıl önce Mezozoik Çağ'da evrimleşen ve o zamandan bu yana sayısız buzul çağından sağ kurtularak tozlayıcı böcekleri çekmek için rengârenk, kokulu çiçekler geliştiren bu bitki için ''Bahçecilik Podyumunun Divası'' tanımlaması nasıl da uygun.

Ağacının 100 yıldan fazla yaşaması ve 4 katlı bir apartman boyunca uzayabilir olması yanında ağır killi topraklara ve atmosferik kirliliğe karşı da dayanıklı olması, ayrıca ''kireçe dayanıklı'' yaklaşık 125 çeşidinin bulunması da cabası. Zaten hangi bitki hem kentsel hem kırsal alanlarda yetişebilir ve size her baharda iki avucu dolduracak büyüklükte yüzlerce mis kokulu çiçek verebilir ki? Bembeyaz olanından frenk üzümü moruna, hatta sarıya kadar pek çok renkte çiçek.

Hoş Geldin Şampiyon! 😍😎

2022 Ekim ayından beri sabırla beklemedeydim. Kimi zaman umudu kestiğim oldu, kimi zaman varlığını unutup gittiğim. Merak, heyecan, umut, sabır ve dahi umutsuzluk birbirine girse, periyodik olarak yer değiştirip dursa da o hep hayatımdaydı. Kaldırıp atamıyordum. Anlatılmaz, anlaşılmaz bir hâl idi...

100 milyon yıl öncesine dayanan antik bir masaldaki yeniden uyanışa şahit oldum sonunda. Biraz uzun sürse de zoru başarmıştım. Doğal yaşamda binlerce tohumdan yalnızca birkaç tanesi çimlenebilirken onun topraktan baş verişini ilk fark ettiğim an yaşadığım çok, ama çok büyük bir sevinç ve heyecandı.

Fotoğraflarla Birikenler...

Eylülün son gününden merhaba! 

Haftanın fotoğrafları eşliğinde ekim ayına giriş yapmak istedim. Sonbaharı en bariz yansıtanlardan biri tam şu noktadan bakıldığında Truva atı bence. Ve tabii ki sararmış yapraklarını ilk önce dökenler listesinde başı çeken görkemli çınar ağaçları...

Yılın bu döneminde gökyüzündeki pembemsi bulutların dansı şahane. Gökyüzüne bakıp uçakların arkasında bıraktığı beyaz dumanın kimi zaman bulutlarla tıpatıp aynı renge bürünmüş rota çizgilerini izlemek de...

Manolya Tohumu Çimlendirmek -2

Manolya ağacı yetiştirmek zorlu bir süreçtir. Her şeyden önce tohumlarını herhangi bir yerden satın almanız mümkün değildir. 

Bunun için ya manolya kozalaklarından dökülen çekirdekleri soğuk katlama yöntemiyle ve en az 3 ay süreyle koruma altına alıp ondan sonra çimlendirme başlatacaksınız ya da bu işe soyunmuş bir arkadaşınızdan çimlenmiş manolya tohumu rica edeceksiniz. ''Yaşadığınız çevrede manolya ağacı yetişiyorsa, siz de heyecan dolu bir hobi olarak minik manolya fideleri yetiştirmek istemez miydiniz?'' sorusuyla ve Manolya Tohumu Çimlendirmek başlığıyla tam üç ay önce tüm detaylarını anlatarak ve fotoğraflayarak 27 adet manolya tohumunu soğuk katlamaya almıştım. 15 Ocak itibarıyla süreç dolduğundan buzdolabında beklemekte olan kilitli kutuyu alıp büyük bir merakla açtım.

Ama öyle böyle bir merak değildi bu. Çünkü göreceğim manzaranın tam olarak nasıl bir şey olduğunu bilmiyordum. Ancak, sanıyordum ki tohumlar biraz olsun patlayıp filizlenmeye yönelmişlerdir. Oysa hiç öyle bir şey görünmüyordu. Çekirdekler kutuya ilk girdikleri haldeydiler. 3 ay önce uyguladığım 3 farklı yöntemde de gayet güzel, oldukları gibi korunmuşlar, fakat kılları bile kıpırdamamıştı. Demek ki soğuk katlama yalnızca çimlendirmeyi 3 ay geciktirmeye yarayan bir yöntemdi. Bundan sonrasını epeyce bir araştırıp tohumların oda sıcaklığındaki bir ortamda saksıya ekileceğini, bahara doğru da çimlenme başlayacağını öğrendim.

Manolya Tohumu Çimlendirmek

Mayıs-ağustos ayları arası bembeyaz, hoş kokulu, kocaman çiçekler açan güzeller güzeli manolya ağacının çiçek açma dönemi sona ermişti. Dökülen çiçeklerin ortasında oluşan kozalakların üzerinde tohum oluşturma evresinin de son demleri...

Adını 17. yüzyılda yaşamış Fransız botanikçi Pierre Magnol'dan alan ağacın muhteşem çiçeklerinin aşkın asilliğini ve saflığı temsil ettiği söylenir. Bu nedenle Batıda bir gelenek olarak gelin buketlerine dahil edilirler. Dört mevsim yeşil rengini koruyan parlak ve iri yaprakları olan bitkinin beyaz haricinde mor, sarı ve kırmızı renkte çiçek açan türleri var. Her çiçeğin bir efsanesi vardır hani. Manolyanın da yan kısmında büyüyen bir açelyaya âşık olduğu ve aşkına karşılık alamadığı rivayet ediliyor. Bu nedenle tam olarak açmış bembeyaz, kocaman yapraklarının, üzüntüden kalbinin ikiye bölünerek gövdesinden kopuşunu temsil ettiği söylenmekte. Görüntü olarak göz önüne alındığında gerçekten de hayli etkileyici. 💔

Yaşadığınız çevrede manolya ağacı yetişiyorsa, siz de heyecanlı bir hobi olarak minik manolya fideleri yetiştirmek istemez miydiniz? Birkaç yıl önce sosyal medyada manolya çimlendirmek üzerine ünlü isimlerin katıldığı etkinlikler düzenlenmiş, ancak benim biraz geç haberim olmuştu. Bu yıl tam da şu sıralar tohumları elde etme zamanı. Eğer bu tohumlardan bulabilirseniz benimle birlikte siz de başlamak istersiniz belki. O nedenle detayları burada paylaşacağım.

Haftaya Bakış | Birikenler

Manolya kadar farkındalık gerektiren bir ağaca rastlamadığım kesin. Haziran sonlarında kim bilir kaç kez geçtiğim bu yolda kaldırım kenarlarında sıralı onca ağacın manolya olduğunu, üstelik yaprakların arasında tamamen açmış, eşsiz güzellikteki çiçeklerinin bulunduğunu ilk kez bu yıl fark ettiğime inanamıyorum. Kendime öyle şaşırdım ki. Birkaç kare fotoğraf çekip, daha doğrusu gayet iyi tanıdığım bu ağaçla ilgili başıma gelen garipliği kayda geçip an'ı ölümsüzleştirmek isterken daha garip şeyler olmaz mı?

Kordonda turlayan insanlardan bazıları yanıma gelip ağacı dikkatle incelemeye aldı. Hepsi de ağacı ve çiçekleri ilk kez o an fark ettiklerini söyledi. İçlerinden biri epeyce uzaktan tekrar geri dönüp isminin ne olduğunu sordu. Öğrenince bu ismi çok kez duyduğunu fakat hayatında ilk kez manolya gördüğünü söyleyip hayıflandı. Yaşlı bir çift heyecanla kocaman bir tomurcuğu gösterip onu da çekmemi istedi. Yaşadıklarım normal miydi bilemedim. Ancak, her birinin ayrı birer şaşkınlık (ve tebessüm) nedeni olduğu kesindi:)

İskeledeki Anıt Ağaç

Ali Baştopçu, Girit mübadili bir bahçıvandır...
Mübadeleden önce Girit Suda'da liman bahçesinde çalışmakta ve manolya ağaçları yetiştirmektedir. Mübadele başlayıp da 1923 yılında Ayvalık'a gelirken yanında hayatının bir parçası olan çok sevdiği manolya fidelerinden getirmeyi unutmaz. Onları Ayvalık'a diker.

Yıl 1933. Aradan 10 yıl geçmiş, Ali Baştopçu'nun kızı Fatma büyüyüp serpilmiş, gelinlik çağına gelmiştir.
Fatma Baştopçu, Ayvalık'tan Çanakkale'ye gelin gidecektir. Babası Ali Baştopçu damada çeyiz olarak üç adet manolya fidesi ve 1 adet Türk Bayrağı teslim ederken, fideleri Çanakkale'de o dönemin kendisi gibi Girit kökenli Belediye bahçıvanı İbrahim Çapkan'a diktirtmesini sıkı sıkı tembih eder.

Böylece mis kokulu, kocaman, karbeyaz çiçekler açacak olan manolya fideleri Fatma'yla birlikte Ayvalık'tan Çanakkale'ye doğru yola çıkar...

Damat fidanları Belediye bahçıvanına teslim ederken heyecanlıdır. Bahçıvan İbrahim Çapkan bu fidanlardan birini damadın evinin bulunduğu Fevzipaşa Mahallesi Büyük Camii Sokak'a, diğerini Cumhuriyet İlkokulu önünde bulunan kendi evinin bahçesine ve üçüncüsünü de eski Belediye binasının bahçesine diktirtir.

Bu üç fidandan yalnızca Belediye Binası bahçesine dikilen manolya tutar ve büyür.
Tarihe meydan okuyan ve hikâyesi hemen yanı başındaki tabelâdan okunabilen 84 yaşındaki bu görkemli manolya ağacı, mis kokular saçarak Çanakkale'ye gelen yüzlerce ziyaretçiyi gölgesinde konuk ediyor.

Bulunduğu yer eskiden Belediye Hizmet Binası'nın önü olan, günümüzde İskele Meydanı'nda bulunan ağaç, Çanakkale Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 27.11.2004 tarih ve 440 sayılı kararıyla ''anıt ağaç'' olarak tescillenmiş. Yukarıdaki bilgiler ise; ağacın geçmişiyle ilgili sözlü kaynakları değerlendirmek üzere 23. 01.2010 tarihinde Ali Baştopçu'nun, kızı Fatma'dan olma torunu Zafer Tosun ile yapılan görüşmede anlatılanlar doğrultusunda derlenmiş.