Halkalı Güneş Tutulması

İşte Dünya-Ay-Güneş'in hizalandığı o an. Güneş'in parlak ışığı ile yani o muhteşem ''Ateş Çemberi'' 🔥 ile tamamen çevrili olan karanlık Ay. Evet bu, NASA tarafından çekilmiş bir halkalı güneş tutulması görüntüsü (Ekim 2005 APOD). 

Ay, yörüngesi esnasında Güneş'in ortasına elbette mükemmel bir şekilde merkezlenmemiş. Fakat etrafında tam bir halka oluşmuş durumda. Bu şekilde "tam halkalı'' bir güneş tutulması meydana geliyor.

Ay, Güneş'in tamamını kapatacak kadar büyük bir açısal boyuta sahip olmadığından halkalı tutulmada dünyadan görünen budur. ''Dünyadan görünen'' derken, 5 Ekim 2005'te bu tutulmaya yalnızca Portekiz , İspanya ve Afrika'dan geçen dar bir yolda tanık olunabildi.

Tam tutulma, parçalı tutulma ve halkalı tutulma olmak üzere, üç tür Güneş tutulması var. Halkalı Güneş Tutulması, Ay'ın Dünya'dan en uzak noktadayken Güneş ile Dünya arasından geçmesiyle gerçekleşiyor. Yani Ay, Dünya'ya normalden daha uzak, Güneş'e normalden daha yakın konumda. Ve elbette Güneş'ten daha küçük görünümde. Onu tamamen örtemediğinden gökyüzünde ateş çemberi benzeri bir görüntü oluşuyor.

Yılın ilk tutulması 8 Nisan 2024'te ''Tam Güneş Tutulması'' olarak gerçekleşmiş, ülkemizden izlenememişti. Bugün, yani 2 Ekim 2024'te saat 21.49 itibarıyla gerçekleşecek ve 7 dakika sürecek olan bir ''Halkalı Tutulma'' bekleniyor. Bu kez yalnızca Pasifik, Atlas Okyanusu, Arjantin, Şili ve Güney Amerika'dan izlenebilecek.

Dünya ve Ay, Güneş'in etrafında sabit bir yörüngede dans ediyor. Ay'ın evreleri Dünya'nın Güneş etrafında dönmesinden ve Ay'ın Dünya etrafında dönmesinden kaynaklanıyor. Ay yörüngesinde dönerken, aydınlanan tarafının farklı kısımları Dünya'dan görülebiliyor ve Ay'ın şekil değiştirdiği yanılsamasını yaratıyor.

Ay, Dünya'nın yörüngesinde dönerken ve her iki gök cismi de Güneş'in etrafında yolculuk ederken, kozmostaki şu büyüleyici dansa bakar mısınız?💫💫💫

Olsun da Gör

''O gün gelsin neşemiz tazelensin de gör/ Dünyayı hele sen bir barış olsun da gör/ Seyreyle gülü bülbülü/ Çifter çifter aylar gökyüzünde/ Her gece ayın on dördü…'' demiş Melih Cevdet Anday. 

İnsanın ruhu nasıl da tazeleniyor...

''Ay'ın on dördü'' Dolunay demek sözlüklerde. Arapçası da ''Bedir''. Ülkemizde kullanılan Arapça kökenli isimler Bedriye ve Bedrettin'in anlamı ''Dolunay'' mı peki? 

Dolunay diye de isim var; ama Bedriye ve Bedrettin ondan ziyade ''Ay'ın on dördü gibi güzel'' demek. Çünkü eskilerin kullandığı böyle bir deyim var. Rahmetli anneannem masal anlatırken kullanırdı. Bir de güzel bir genç kızı betimleyeceği zaman ''Kız aynı Ay'ın on dördü gibi''  derdi ve anlardık ki o kız çok güzel. Yakışıklı erkekler için de geçerli. Pek çok şair ve yazarın kullandığı bir deyim aynı zamanda.

Orhan Veli ve Oktay Rifat'la birlikte oluşturduğu GARİP AKIMI ile Türk şiirinde yenilenmeyi başlatan Melih Cevdet Anday'ın sesinden...

Haziran ayının on dördüne girmek üzereyken gökyüzündeki Ay, tıpkı bu deyimlerde anlatıldığı gibi. Tam bir Dolunay. Gündüz yağmur çiselemesine rağmen az önce sisler içerisinde belirdi ve gitgide aydınlanıp parlayarak güzel yüzünü gösterdi.

Güneş Gitti, Hilal Geldi

Gün batımlarının doyumsuz güzelliği başladı çoktan. Fotoğrafı 20.36 gibi çektim. Balkondan bu kadarını izleyebiliyorum. Bir saate kalmadan Ay göründü zaten aynı yerde. İlk hilal sanıp heyecanlandım; ama maalesef 3 günlük hilalmiş. İlk hilal 30 Mayıs akşamı görünmüş. Bu da ilk hilalin her defasında ve her koşulda benim bulunduğum konuma ters olduğunun ve asla göremeyeceğimin kanıtı. Bir gün başka bir coğrafyada görebilmeyi umut ediyorum.

Yaz Gökyüzüne Geçiş Dönemi

Gökyüzünde değişik hareketler sergileniyor bu ara. Ay'ın gündüzden ortaya çıkması, üç günlük hilalin gece yarısı olunca bir anda kızıl renge bürünmesi, en belirgin olansa gökte kış aylarında gördüğümüz Ay'dan daha büyük boyutta bir Ay'ın asılı oluşu. Nedenini bir araştırmak istedim ama yorgun kafayla biraz yüzeysel oldu. Ay bu ara normalden çok daha büyük ve ışıl ışıl.  Hatta 7-8-9 Mayıs geceleri Ay'ın görünümü bu yüzden Ağda Hilal diye isimlendirilmiş. Bu görünüme ilkdördün ya da yarımay da deniyordu. Fotoğrafı 9 Mayıs 2022 saat 00.22'de çektim. 16 ve 17 Mayıs'ta Dolunay üst üste iki gece görünecek. 

Mayıs ayı ilkbahar gökyüzünden yaz gökyüzüne geçiş dönemi diye geçiyor. Değişimler en çok bu yüzden olmalı. Akşam erken saatlerde yani günbatımının peşi sıra kışın görülebilen takımyıldızları batı ufkunda halen görmek mümkünmüş mesela. İlkbaharı simgeleyen Aslan, Çoban ve Başak gibi takımyıldızlar da gökyüzünde iyice yükseliyormuş. ''Sözdebilim'' diye geçen astroloji her ne kadar bilimsel gerçekliğe sahip olmasa da göksel cisimlerin bunca değişimi, bunca astronomik fenomen, bence de insan karakteri ve kaderiyle ilgili etkilere sahip.

Bu Gece Gökyüzünde Kırmızı Hilal Var 😍

Az önce, yani 4 Mayıs 2022 tarihinde, 22.14 - 22.28 saatleri arası, hilal evresindeki Ay o kadar parlak ve güzeldi ki fotoğraflamak istedim; ancak bir türlü net bir şekilde görüntü yakalayamadım. Böyle bir durum ilk defa başıma geliyordu. Çektiklerim arasında en net olanlar üstteki bu iki görüntü. 🌙

Aradan 80 dakika kadar geçmişti. Yeniden balkona çıktığımda Ay'ın oldukça hızlı hareket edip az önceki görüş alanımdan epeyce sağ tarafa doğru kaydığını gördüm. Öyle ki, o taraftaki binaların arkasında kaybolmak üzereyken zar zor fark edebildim. Çünkü rengi değişmişti.

Bakar mısınız? 23.45 - 23.48 arası bu şekilde göründü ve aşağılara doğru inerek kayboldu. 

Kim bilir, belki sizler görebilirsiniz bu geceki Kırmızı Hilal'i...😊

Ara Nağmeler Devam Ediyor

Hayli soğuk geçen son birkaç günden sonra nihayet bugün güneş biraz olsun ısıtmaya başladı. Ne olacağı hiç belli olmayan hava sıcaklıkları keyfekeder. Sabah uyanıp bir bakıyorsun, neyse ne artık. Giysilerini de işlerini de ona göre ayarlıyorsun.

Son dönem hep sanal market alışverişi yapmıştım. Pandemi öncesi denemediğim müthiş bir hizmet gerçekten. İndirimleri ekranda daha rahat görüyorsun. Belirli limitlerde fiyatı üçte bire kadar inmiş aşırı avantajlı ürün alma hakkı doğuyor ya da ikincisi %50 indirime giriyor. Son alışverişimde iki büyük çiçek toprağı sipariş etmiştim mesela. Ne çok işime yaradı. 

En harikası da onca malzemenin kargo ücreti olmadan, istediğin saatte teslim edilmesi. Gerçi ufak tefek olumsuzluklar yaşanmıyor değil. Misal limon istediğinde kocaman kocaman ve kalın kabuklu gelebiliyor. Bir de alışveriş yaparken aldığım üründeki STT benim için çok önemlidir. En yeni tarihli ürünü seçmeye gayret ederim. Ancak, sanal alışverişlerde senin adına alışveriş yapan elemanın inisiyatifi ya da yeteneği devreye giriyor mecburen. Olacak o kadar artık, ne yapalım. Toprak dedim de, çekirdekten kumkuat yetiştiremedim maalesef. Sanıyorum pazarda satılan doğal kumkuatların çekirdeklerinden gerekli. Benimkiler gayet parlak ve süslü idiler. Bir tane çekirdek bile kıpırdamadı onca zaman. Atmak zorunda kaldım hepsini. 

Gelsin Ara Nağmeler

Her nerede olursanız olun, sizi izlemeye bayılıyorum. Hey benim şirinlerim ya. Ne yapıyorsunuz orada acaba? 😄

Şu ciddiyet dolu suratlara bakar mısınız? Asalet akıyor resmen. Kara şövalyeler sizi. Boncuk gözlerinizi yerim. Kuş türleri içinde yok ki sizin kadar zekisi.

Bunlar organize olmuş bir şeyler yapıyor yine; ama ne olduğunu çözemedim. Var bir bildikleri. O alanı, gördüğünüz pozisyonda, fazla hareket etmeden bir tiyatro sahnesi gibi kullandılar epeyce süre.

Sanki taksicilik oynuyorlar gibi :) Üstelik şoför bey ile arkadaki iki yolcu arasında belirli yükseltide bir ip gerili. Neden o noktayı tercih edip tam da oraya konuşlandılar? Yoksa bu bir seremoni mi? Bebek ağlamalarının tercüme edildiğini okumuştum. Keşke kuşların hareketlerini de çözebilen bir dil olsaydı.

Yarım Ay'ı Gözlerken Gelen Keşif

Bugün saat 18.45'ten itibaren gözlem altına aldığım Yarım Ay ile ilgili, daha doğrusu Ay ile ilgili daha önceden bilmediğim bir özellik keşfettim. Fotoğrafları sırayla incelediğinizde bakalım siz de fark edecek misiniz?

18.45

21.06

2022'nin İlk Hilal'i

Uzun bir süredir gökyüzünde görünmeyen Ay dün akşam saatlerinde nihayet ortaya çıktı ve beni sevince boğdu. 👏👏

Pandemiden beri ''Göğe Bakalım'' diyorum ve bu bana öyle iyi geliyor ki. Böylece Güneş'in ve Ay'ın peşinde olan, gün batımları ve Ay'ın evrelerini es geçmeden izleyen bir blog yazarı olarak 2022'ye ait ilk Ay görüntüsünü balkondan fotoğraflamak suretiyle kayda geçmiş oldum:)

6 Ocak 2022. Saat 20.10 Ay, Hilal evresinde. 

Her zamanki gibi ışıl ışıl bir görüntüye sahip olmayan canım Ay, onca zamandır gökyüzünde beliremeyişini affettirmek istiyor gibiydi sanki. Gayet güzel poz verdi:) Ancak, çok da fazla sürmedi bu hali. Yaklaşık 10 dakika sonra etrafını sisli bir ışık halkası kapladı ve mevcut netliği epeyce bozuldu. Görüştük ya, olsun varsın:)

Hilal, Arapça bir sözcük. ''İç içe giren iki dairenin merkezde çakışmaması nedeniyle oluşan şekil'' anlamında. Gökbilimdeki anlamı ise; Dünya-Ay doğrusu ve Dünya-Güneş doğrusu aynı hizaya geldiğinde Ay'ın Güneş ışığına bakan kısmının ☾ harfine dönüşmesi ve bu evrede Ay'ın Dünya'dan ''hilal'' şeklinde görünmesiyle ilgili.

İlk Hilal'in Peşindeyim

Bu fotoğrafı dün akşam tam 20.05'te çektim. Günbatımı sona erdikten bir müddet daha sonra. Manzara, 19.00 dolaylarında evden çıkıp büyük bir heyecan içinde gitmiş olduğum şehrin en yüksek tepesinde bulunan, boğaza nazır Özgürlük Parkı'ndan.

Neden heyecan içindeydim peki? Benim gibi Güneş'i, Ay'ı, yıldızları, tutulmaları, günbatımını, özetle neredeyse gökyüzündeki tüm hareketleri takibe alan ve özellikle pandemi döneminde ''Göğe Bakalım'' parolasıyla bloguna döken bir blogger yeni bir şey öğrenmişti çünkü. 

Yeniay'ın kısa bir süre görünecek olan (belki de çıplak gözle görülemeyecek olan) incecik halini, yani İlk Hilal'i tam olarak güneşin battığı yerdeki ufuk çizgisinde görebilmeyi öyle çok istiyordum ki.

Olağanüstü bir günbatımı bitiminden sonra hava kararmaya başlarken, çok kısa görüneceğini bildiğimden gözümü bir an bile ufuk çizgisinden ayırmadığım halde Yeni Hilal'i göremedim maalesef. Gökyüzü açıktı ama aşırı derecede rüzgâr vardı. Rüzgârlığım balona dönüşüp durduğu halde nedendir bilmiyorum, umudumu kaybetmeyip vazgeçmedim yine de. Bu esnada akşam ezanı da okundu. 15 dakika daha bekleyip eve dönerken ''belki bir ihtimal görürüm yine de'' umuduyla ve geriye dönüp gökyüzüne baka baka eve döndüm. Belki bu akşam da denerim, belki biraz sonra yine o parka giderim, diyeceğim ama rüzgâr hiç dinmiyor. Bakalım sonuç ne olacak? Ben de bilmiyorum açıkçası :) 

Ay'ın Evrelerinde Kayboldum

"Göğe Bakalım" parolasıyla gökyüzüyle fazlasıyla haşır neşirim bu dönem. Son üç gündür farklı bir kararla hep aynı saatlerde fotoğraflamaya çalıştığım Ay, Hilal'den İlk Dördün'e, yani Yarım Ay'a dönüştü ve benim bunun üç gün süreceğinden hiç haberim yoktu. Tam bir sürprizdi. Hayatı boyunca buna hiç dikkat etmeden yaşayan yalnızca ben değilimdir herhalde. Dolunay'ın tam daire şeklinde parlak bir Ay olduğunu ve genellikle ayın 14'ü gibi ortaya çıktığını, hatta eskilerin, misal anneannemin güzel bir kız betimleyeceği zaman ''Ay'ın 14'ü gibi yüzü var'' dediğini bile biliyordum da bu döngünün sürecini, Ay evrelerinin kaç gün sürdüğünü neden hiç fark etmemiştim? İnsan etraflıca düşündüğünde ürperiyor aslında. Evrende kim bilir Ay'la, Güneş'le bağlantılı daha ne sırlar gizli ve biz bunların kaçını biliyoruz?

Temmuz Gün Batımları

Temmuz da vaktini doldurdu, yola çıkmak üzere. Yarın el sallayacak uzaklardan. Sabah gazeteden öğrendiğime göre ''Eyyam-ı bahur'' sıcakları geliyormuş. Bu ifadeyi ilk kez duydum. Eskilerin yaz mevsiminin en sıcak ve boğucu günlerine verdiği admış. Bu yıl 31 Temmuz - 7 Ağustos tarihleri arasında yaşanacakmış. Bugünkünden daha sıcak günler nasıl olacak merak ediyorum. Bayramda kavrulacağız anlaşılan...

Gündüzleri gölge olan saatlerde ve geceleri balkonlar bizi bekler. Başka da hava alacak yer yok zaten. Hal böyle olunca, balkondan gökyüzü seyretmek bir gelenek oldu. Güneş, Ay, yıldızlar ise birer yoldaş. Daha önceden farketmediğim pek çok şey keşfettim bu süreçte...

Dolunay'dan Hilal'e evrilen Ay'ı gözlemlemek, ortaya çıktığı ve kaybolduğu noktaların günbegün değiştiğini izlemek epeyce heyecanlı. Hele bu ara gün bitmeden ortaya çıkan kocaman bir yıldız var ki, yıldızdan ziyade altından yapılmış pırıltılı ve üçgen formda bir yaka iğnesine benziyor. Seyretmeye doyamıyorum. Kim bilir kaç bin yıl öncesinden gönderiyor bize o ışıklarını. Yaz akşamları geceleyin özellikle, büyülü bir atmosfer yansıyor bize gökyüzünden...

Temmuz ayı tatil ayı. Evlerde pek durulmaz, hiçbir yere gitmeyenler bile akşam saatleri yaklaştığında çay bahçelerini ya da kafelerin açık alanlarını doldurmaya başlardı. Gerçi şu an yine öyle yapan büyük bir çoğunluk mevcut. Neyse efendim. Ben halen akşamları evinde olan, çayını, kahvesini balkonunda temiz hava alırken içen gruptanım. Bunu yaparken karşılaştığım şahane bir sürpriz bana hep eşlik etti. Meğer bizim ön balkon temmuz ayı boyunca gün batımının en güzel hallerini sergiliyormuş. Saat 20.15 -20.30 sularında, masal dünyası gibi, inanılmaz güzellikte bir tablo sunarak kayboldu hep güneş. O anlara şahit olmak anlatılamayacak kadar güzeldi. Bugün itibarıyla güneş konum olarak birazcık daha sola kaydı ve artık oradaki binanın ardında batıyor. Bu görüntüler de bana bir sene sonrasına kadar anı olarak kaldı. Bakalım siz de beğenecek misiniz?

Ay Düğümleri Yer Değiştirdi!

Dün gece sahur vakti saat 02.30 - 03.30 arası gökyüzüne bakan oldu mu hiç? Yani öyle durup dururken değil elbette, dikkatinizi çektiği için. Işıltılar saçan sürprizi gördünüz mü?

Ay kocaman, altın bir tepsi gibi ışıklar içindeydi. Etrafında da epeyce büyük çapta bir hale vardı.

En son 3 Aralık 2017'de oldukça net bir şekilde ''Süper Ay'''ı görmüş ve fotoğraflayabilmiştim.
Dün geceki Ay'a bakar mısınız? ''Süper Ay'' kadar büyük ve net olmasa da ona oldukça yakın.😮

Gecenin o saati balkonda izlediğim bu tablo ruhuma öyle iyi geldi ki. Beethoven, Turgut Uyar hepsi birbirine karıştı. Kulağımda ''Ay Işığı Sonatı'', dilimde ''Göğe Bakalım''...

Fotoğraf çekmeden olmazdı. Profesyonel bir makinaya sahip değilim ama kraterler falan göründü yine. En çok dikkatimi çeken şey; Ay'ın her zamanki görüntüsündeki yönler değişikti. Özel bir gökyüzü olayı mı yaşıyorduk bu gece? Ay neden bu kadar parlaktı?

Sabah olunca araştırıp öğrendiklerimi aktarıyorum hemen. Müthiş! 5 mayıs gecesi ay düğümleri burç değiştiriyormuş meğer! İkizler ve Yay burçlarına geçiş yapıyormuş. Bir öncekini 2011 haziran - 2013 mayıs arası yaşamışız. Dün geceden itibaren başlayan yaklaşık 1,5 yıl sürecek yeni bir döneme girmişiz. Bu dönem 5 Mayıs 2020 – 18 Ocak 2022 tarihleri arasında. Başka bir deyişle; Ay düğümlerinin İkizler-Yay aksındaki yolculuğu başlamış. Özet olarak şu söyleniyor: Sadece İkizler ve Yay burçları değil, sadece bireysel haritalarımız değil, tüm insanlık, tüm dünya bu döngüden etkilenecek.

Süper Ay'ı Gördüm!

National Geographic tarafından en güzel halinin kuzey ülkelerinde, özellikle Rusya ve Kanada'da görüneceği, ülkemizde 3 Aralık 2017'de saat 18:03'ten itibaren görünmeye başlayacağı duyurulan Süper Ay. Gökyüzündeki bu harika şölen söz konusu ülkeler kadar olmasa da bizde de hiç fena değildi.

Dün gece gökyüzünü zaman zaman takibe aldım. Ay'ın büyüklüğü ve saçtığı ışık göz kamaştırıcıydı. Bu yıl dünyaya 2000 km daha yakın olacağı duyurulmuştu. Geçen yıl görünen Süper Ay'dan 355 km daha yakın, normalden %12-14 arası daha büyük olacağı da...

Şansıma gökyüzünde bulut yoktu. Fotoğraf çekmek için güzel bir fırsattı. Güzelim Ay kocaman, altın bir tepsi gibi ışıklar içindeydi. Öyle kartpostallara yakışan bir arka fon eşliğinde çekemedim, ama Süper Ay'ın kendisi büyüleyiciydi...

Ay'ı ilk kez bu kadar detaylı görüntüleyebildim. Profesyonel bir fotoğraf makinasına sahip olmayışım hiç sorun çıkarmamış, yalnızca ''zoom'' özelliği yeterli olmuştu. En çok da buna hayret ettim. Flaşmış, filtreymiş, inanın hiçbiri yok. Görüldüğü gibi Süper Ay çok bonkördü. Yüzeyindeki kraterlere kadar harika görüntüler verdi bana.

Bu eşsiz doğa olayı o kadar heyecanlandırdı ve mutlu etti ki beni, kaydettiğim görüntüler blogda da yerini almasa olmazdı. Evet, hem fotoğraf hem videolardaki görüntüler bana ait. Sizce de inanılmaz değil mi?

Süper Ay'a müteşekkirim gerçekten de...

Bu Gece Mavi Ay Vakti

Ay’ın tam daire şeklindeki dolunay hali özellikle yaz gecelerine rastlamışsa gökyüzüne asılmış harikulade bir fener gibidir. Evrenin sihridir adeta. Gündüz gibi aydınlatır her yanı, gecenin kör karanlığını ışıl ışıl eder.

Bildiğiniz gibi, bir takvim yılı içinde her aya ortalama 1 dolunay rastlıyor. Ay takvimine göre dolunay ayın 14 veya 15. gününde gerçekleşiyor. Sırf bu yüzden sayısız şarkıda, türküde, şiirde geçen ve güzelliği, güzel yüzlü insanları betimleyen 'Ayın 14’ü gibi' deyiminin boşuna olmadığını düşünmüşümdür hep.
Ayın evreleri arasındaki süreç 29,5 gün olduğundan kameri ayları oluşturan bu döngüde de 6’sı 29 gün, 6’sı 30 gün süren toplam 12 ay var: 1.Muharrem 30 gün / 2.Safer 29 gün / 3.Rebîyülevvel 30 gün / 4.Rebiyülâhır 29 gün / 5.Cemaziyelevvel 30 gün / 6.Cemaziyelâhır 29 gün / 7.Recep 30 gün / 8.Şaban 29 gün / 9.Ramazan 30 gün / 10.Şevval 29 gün / 11.Zilkaade 30 gün / 12.Zilhicce 29 gün

Ramazan ayının her yıl 10 gün önce gelmesi Ay Takvimi adı verilen bu döngüyle ilişkili.
Ve bazen Dolunay 1 ay içinde 2 kez görünüyor. İlk dolunay inci grisi, nadiren gerçekleşen ve ikinci kez görünen dolunay ise mavi renkte. Bu yüzden ''Mavi Ay'' olarak adlandırılıyor. Ayın maviye dönüştüğü falan yok tabii. Mavilik toz bulutları ile ilgili ki bu durum genellikle volkanik patlamalardan kaynaklı. Örneğin; 1883 yılında Sumatra ile Malezya arasında bulunan ve Endonezya'ya bağlı bir ada olan Karakatau'da yükselen yanardağın 100 megatonluk nükleer bomba gücünde patlamasından sonra kül bulutları atmosferinin en üst katına kadar yükseldiğinden insanlar Mavi Ay'ı hemen hemen her gece görmüş.