500. Yıl Dostluk Parkı

Schindler'in Listesi filmi sonrası Yahudiler, Yahudi gelenekleri, özellikle Yahudi katliamı ile ilgili konu başlıklarına ilgim had safhada.

Bugünkü amfitiyatronun yan tarafının alt bitişiğinde, üst taraftaki çamların arasında yer yer eskimiş mezar taşlarının göze çarptığı bir park var. İsmi 1992’den beri 500. Yıl (Dostluk) Parkı. Fakat bu ismi taşıdığına dair bir tabelası mevcut değil, araştırırken öğrendim. Oysa hemen bitişiğinde, köşede asılı tabelasından isminin ROTARY PARKI olduğu anlaşılan başka bir park daha var.

Bir zamanlar bu kentte yaşayan 5000'e yakın Musevi varmış. Din farkı asla bir sorun ya da sürtüşme çıkarmaz, halkın tümü hep birlikte sevgi, saygı ve huzur içinde yaşarmış. Hatta Museviler arasında Ramazanda komşularıyla beraber oruç tutanlar, dini bayramlarımızı mutlaka kutlayanlar olur, aşurelerin dağıtıldığı bir ortamda daha pek çok şey birlikte yaşanıp birlikte paylaşılırmış. Yangınlar, savaşlar ve depremler derken günbegün azalmış şehirdeki Yahudi varlığı. Zaman içinde anlaşılmaz biçimde siyasi nedenler de ortaya çıkmaya, ikilemler yaşanmaya başlamış. 

Belgelere dayalı olarak Çanakkale'de ilk Yahudilerin ortaya çıkışı Edirne’nin Osmanlı İmparatorluğu’na başkent olmasıyla bağlantılı olarak 15. yüzyılda. Yahudilerin varlığı Romalı tarihçi Josephus’a göre M.Ö. 1. yüzyıla kadar uzanıyor oysa. Avrupa ile ticareti artırmak amacıyla Çanakkale’deki Yahudi nüfusunun artış gösterdiği zaman dilimi ise 17 ve 18. yüzyıl.