2011/01/13

Narcissus: Şişkin Ego

Bir efsane kahramanının hem bir çiçeğe hem psikolojik bir rahatsızlığa adını vermesi ne kadar ilginç değil mi?

Narcissus: Nergis, narsist...

Kişinin kendini beğenmesi, kendine hayran olması, ruhsal ve fiziksel kimliğine tutku derecesinde bağlanması anlamında bir kişilik bozukluğu kavramı olan ''Narsisizm''in kökeni hüzünlü bir Yunan Efsanesine dayanıyor.

''Muhteşemlik gösterisi, hayranlığa ihtiyaç, empati yoksunluğu'' durumunun çok eski bir insanlık ögesi olduğunu bu efsaneyle farkeden Sigmund Freud tarafından terimleştirilmiş.

Narcissus görenlerin bakmaya doyamadığı, güçlü kuvvetli, dünya güzeli, muhteşem bir delikanlı. Bütün periler aşıkmış ona. Ama o hiç birine yüz vermiyor, dönüp bakmıyormuş bile... Ava çıktığı bir gün en son, su perisi Echo görüp aşık olmuş Narcissus'a. Ve o da aşkına karşılık bulamamış. Yaşadığı karşılıksız aşk yüzünden yanıp tutuşan Echo, bu aşkın ateşiyle acılar içinde ölmüş sesi dağlarda yankılanarak (Eko=Yankı teriminin kökeni de buradan kaynaklanıyor).

Narcissus'a aşık olanların ahları İntikam Tanrıçası Nemesis'e ulaşmış en sonunda. Nemesis bir su kenarında kendi yüzünü göstererek cezalandırmış onu. Irmağa eğilip su içmek isteyen Narcissus sudaki görüntüsünü görünce çarpılmış. Bu eşsiz sureti öylesine çok beğenmiş ki, deli gibi aşık olmuş kendine. Aşkıyla yanıp tutuşurken, hayaline ulaştırmaları için Tanrılara yalvarıyormuş bir taraftan. Sonra da sudaki aksine dokunmak isterken dengesini kaybedip ırmağa düşmüş ve hemen orada eriyip yok olmuş. Su perileri boşuna aramışlar cesedini. Ama öldüğü yerde ortası sarı, yaprakları beyaz, çok güzel kokan bir çiçek açtığını görüp aşık oldukları adamın adını vermişler o çiçeğe: Narcissus, yani Nergis...

Narsisistik kişilik bozukluğu olanlar ise başkalarının görüş ve isteklerine ilgi gösteremeyen, plan ve hedeflerine ulaşamadıklarında, gereken ilgiyi göremediklerinde tıpkı Narcissus gibi eriyip çöken kişiliklerdir. Karşısındakinin hakkına saygı göstermez, gerçekle alakası olmasa bile her zaman kendilerini haklı gösterip, en önde, en gözde ve tek olmak isterler. Empati duyguları sıfırdır, başkalarını anlayamazlar. Her şey sadece kendi amaçları için var olmalıdır. Diğer insanların fikir ve hareketleri yalnızca kendi amaçlarına hizmet ediyorsa vardır. Tersi söz konusuysa tahammülsüzdürler.
Narsist sözcüğünün ''kibirli'' ya da ''mağrur'' terimleri ile karıştırılmaması gerekiyor. Duyguları başkalarına nefrete dönüştüğü anda harekete geçiyorlar. Amaçlarına ulaşamadiklarinda öfkelerine hakim olamayıp saldırganlaşıyor, ağır psikotik tablolara girip çöküyorlar.
Narsistlere sanat camiasında sıkça rastlandığı gibi, tarihteki Hitler, Saddam, Mussolini gibi liderlerin birçoğu bu kategoride başrol oynuyor.

Mitolojideki bu kahramanın ''nergis'' gibi güzel bir çiçeğe isim olması ne kadar hoşsa, toplumun yüzde 10 gibi bir çoğunluğunun ''narsist'' olduğunu öğrenmek o kadar ürkütücü oldu benim için.

Günümüz insanı karşısındakine normalde fazla ilgi göstermiyor, değer vermiyorken empati yoksunu narsistlerin işi bu çağda oldukça zor diyorum. Bir iyilik yapıp farkettiklerimizi tedaviye yönlendirmek kolay olabilseydi keşke. Sonları efsanedeki Narcissus'unkine benzemeden.

Bağlantı: Kendini Beğenmişlik

28 yorum:

  1. Bunu bilmiyordum. İyi ki yazmışsın :) Teşekkürler.

    YanıtlaSil
  2. %10 bence az bir ortalama galiba , çevremizde o kadar çok varki narsist insanlar bana sanki %40 larda gibi geliyor.Onlarıda öyle kabul etmeyi öğrendim.Mesafe en güzel çözümmüş.En sevdiğim çiçek Nergistir ama hikayesi oldukça enteresan...Sevgilerimle

    YanıtlaSil
  3. Kalan yüzde doksanlık grupta olmayı sürdüreceğim.Dostlukla.

    YanıtlaSil
  4. Bu tarz insanlar "iyilik yapacağım, bu insanı topluma kazandıracağım" takıntısı olan bir patronla denk gelmeleri kendi açılarından süper fakat diğer çalışanlar açısından bir kabus olabiliyor Zeugmam ki... bu benim için bile bitmek bilmez bir yazı konusu olabilir. bilahare, birgün yanına gelmek nasip olursa anlatırım :)

    YanıtlaSil
  5. nergis adının böyle bir hikaye ile birleşeceğini hiç düşünmemiştim.Sevgiler Zeugmam sevgiler.

    YanıtlaSil
  6. Francescaya katılıyorum yahu, hiçbişi bilmiyordum bu konu hakkında, bişi daha öğrenmiş oldum artık bilmişlik taslayabiliriiiim yarın hehe (:

    YanıtlaSil
  7. Çiçeklerini hepsini, ömrü kısa da olsa özellikle nergisleri çok severim. Yazlığımın büyük bahçesinde envai çeşit çiçek yetiştiririm.Bakımını kimseciklere
    bırakamam, sulamasını sabah akşam bizzat ben yaparım. Yani ben çiçekleri çok severim de nergise bu ismi hiç yakıştıramadım doğrusu.

    Ne diyelim, Tanrı çiçekleri susuz, insanları narsist bırakmasın.

    Dostlukla eser kalın.

    YanıtlaSil
  8. Bir gün herkes 10 dakikalığına da olsa narsist olacaktır diyorum ben de ...

    Sevgiler;)

    YanıtlaSil
  9. Sevgili Zeugmacığım,

    Mitolojiye meraklı olduğum için bu efsaneyi duymuştum daha önceden de ama bu güzelim çiçeğe benzetilmesine de içerlemiştim hep, lakin bencil ve narsist insan ruhunun tersine, güzelliğinden olsa gerek kokusu pek bir hoştur bu çiçeğin:)severim nergisleri, ama narsistleri asla!

    Kıssadan hisse! dersler çıkarılacak çok şeyler var elbette anlatmak istediklerinde!çevremiz ne yazık ki böyle narsist (hastalıklı)insanlarla dolu!..

    sürekli dünyanın merkezinde olmak isteyen, sadece "ben" diyen...ve bu uğurda salt gösterişi için çaba sarf eden!yüzeyinde cilalanmış boş bir kutu gibi dolaşan ama dolu olmadıkları için en ufak bir rüzgarda sendeleyen!.. kendinden başkasını sevmeyen, sevemeyen...tarihteki örneklerinde olduğu gibi bugün de yerini iz bırakacak türevlerine bırakan!ve ne yazık ki empati yeteneği olamadıkları içinde toplumda diğer insanlarla yaşarken! kendilerini bambaşka bir yerde gören!yaşayan!düşün--e-meyen!..çok narsist var!..

    bu güzel düşündüren yazın için teşekkürler Zeugmacığım...

    Çalışma masana bir demet nergis çiçeği versem kabul eder misin:)

    Sevgilerimle...

    not: bu nergis başka bir gezegenden geldi ama:))

    YanıtlaSil
  10. narsizmin hikayesini bilmiyordum. Güzel bir yazı gerçekten. Egosundan şu insanoğlu bir sıyrılabilse hayat daha güzel olacak gerçekten.

    YanıtlaSil
  11. ''Narsisizm'' isminin bir çiçekten türediğini bilmiyordum sevgili Zeugma, gerçekten çok ilginç. Bu güzel çiçeğin ömrünün bir kaç ay, narsist insanların ortalama 70-80 sene olduğunu düşünürsek, -bu tipler vurdum duymaz olduklarından çok daha fazla yaşayabilir- bu güzelim çiçeğe haksızlık yapıldığı ayan beyan gözükmekte. Bu faydalı, bilmediğimiz konu için çok teşekkür ederim.

    İyi hafta sonu dileklerimle,
    Sevgiler

    YanıtlaSil
  12. Cok hos bir yazi Zeugma. Narsist insanlar baskalarinin goruslerine kapali olduklarindan anlasmasi biraz zor insanlar diye tahmin ediyorum.

    YanıtlaSil
  13. Çok keyif aldım yazınızdan ve ben de bilmiyordum. Teşekkürler.

    YanıtlaSil
  14. francesca mckennitt ;
    Ben teşekkür ederim :)

    içimizdeki karnaval ;
    Bence de az o ortalama. Mesafe iyidir. Araya kilometreler koymalı :) Teşekkürler, sevgiler :)

    alizafersapci ;
    Kalan yüzdede olanlar istese de değişemezler Ali Bey. dostlukla

    Tibetin annesi ;
    Nasıl bir durumu kastettiğini anladım biraz. İnşallah devamını dediğin şekilde dinlemek kısmet olur Sibelcim. Sevgiler

    neslinnce ;
    Böyle bir tesadüfle öğrenecekmişsin demek ki. Sana da sevgiler Neslicim :)

    YanıtlaSil
  15. Modafobik ;
    Hepsini benden öğrenmene sevindim :)At havanı, anlat öğrendiklerini o zaman. hehe (: Ben de bunu senden öğrendim, bak.

    aslan ;
    Hoşgeldiniz Aslan Bey.
    Ne kadar ilginç nergis yetiştirmeniz.Ben de çok severim. Evet, ne yazık ki nergisin anlamı tüm dillerde efsanedeki Narcissus'un adından geliyor. Dileğinize aynen katılıyorum.
    Teşekkürler.Dostlukla..

    İzDüŞümLeR ;
    Çok kesin ve net konuştuğuna göre doğrudur, oluruz ne yapalım. Sevgiler ;)

    Esmir ;
    Sevgili Esinciğim tamamen örtüşüyoruz bu konuda da. Nergisleri severim, narsistleri asla. Lisedeyken sıra arkadaşının adı Nergis idi bir de.
    Narsistleri iyi gözlemlemişsin. Ben de çok karşılaşıyor ve zaman zaman çıldırabiliyorum elimde olmadan :)
    O özel nergislerin masamda şu an. İnan kokusunu algıladım sanki..
    Teşekkürler, sevgiler Esinciğim...

    Ali İkizkaya ;
    Ali Bey, yorumunuz neden bu şekilde geldi bir anlam veremedim. Teknik bir arıza olmalı.

    YanıtlaSil
  16. Hiç tereddütsüz en sevdiğim çiçektir nergis. İlk gördüğüm anda başlar vazomu süslemeye mis gibi kokusuyla.

    Adının Narsisizm le aynı efsaneden geliyor olması üzücü.

    Paylaşımın için teşekkürler

    YanıtlaSil
  17. T.he ;
    Sizde mi şimdi öğrendiniz.
    Teşekkürler beğeniniz için. Evet, haklısınız. Egosundan sıyrılmamakta ısrarcı olandan hem ben hem sıtkım sıyrılıyor.Tavsiye ederim, iyi geliyor.
    Bknz: Sıtkı sıyrılmak

    JİVAGO ;
    Türkçe kullanımda biraz karışık gibi sevgili Jivago. Hem nergis hem narsist mitolojideki o kendine aşık Narcissus ile aynı sözcük.
    Yine güzel tespitler yapmışsınız. Çiçeğin adına yazık olmuş gerçekten :)
    Ben teşekkür ederim. Size de iyi hafta sonları...
    Sevgi ve dostlukla...

    didem ;
    Teşekkürler didem.
    ''Narsistlerin başkalarının görüşlerine kapalı olmaları'' iyi tespit. Tahminin doğru. Ama anlaşmak zorunda değiliz onlarla :)

    Nehir İda ;
    Ben de sizin yorumunuzdan keyif aldım:)
    Rica ederim..
    Sevgiler...

    Çınar ;
    Ben de mevsimi geldiğinde sürekli alır ve çok severim nergisi..
    Yine de adını bir efsanenin yakışıklı kahramanından almış diyelim bence.Çare yok..
    Ben teşekkür ederim...

    YanıtlaSil
  18. Ne çok bilgi var :)
    benimde bu güzellikle ilgili bir anım var ama,
    yazma yeteneğim geri gelirse bir gün dile getireceğim bu şahane çiçeği !
    sevgiyle..

    YanıtlaSil
  19. Yeteneğiniz yerinde duruyor bence :)
    Merakla bekliyorum yazınızı.
    Sevgiyle...

    YanıtlaSil
  20. Sevgili Zeugma!
    Yorumun neden böyle olduğunu bilmiyorum. Şimdi de yorum bırakmak için sürekli blogger şifremi istiyor. Fakat ben inatla yorumu bırakmak için deniyorum. Ama ben tekrar hatırladığım kadarıyla yazacağım.
    Nergis orkide familyasından ve soğanlı bir bitki.
    Her yıl çiçek açısından hemen sonra toprak altındaki soğanı yine kendisinin aynı bir soğan daha veriyor. Adının Narcissus oluşundanmıdır bilinmez yine kendine aşık, kendinin bir örneğin olan bir soğan veriyor. Tabiattaki hareketide yine adı gibi.
    Sevgiyle...

    YanıtlaSil
  21. Empati..o kadar güzel ve "insana" yakışan birşeyki aslında.
    Empati olmadığında bir sürü kusur ve eksik olabiliyor insanoğlunda, adaleti tartamıyor örneğin, doğruyu göremiyor vs.
    Güzel bir yazıydı sevgili Zeugma.
    Blgumdaki yorumun, sözlerin için çok teşekkür ederim, sağol.

    YanıtlaSil
  22. Ali İkizkaya ;
    Sevgili Ali Bey, blogunuza da çok zor girilebiliyor. Birkaç blog bu halde bu ara. Sizinki de simsiyah bir zemin halinde donuyor ve iyice ilerlemiş. Son yazınızı Reader'dan okuyabildim.

    Nergis'in tabiattaki hareketi enteresanmış gerçekten dediğiniz gibi, bilmiyordum.Teşekkür ederim ziyaret ve paylaşımınız için.
    Sevgiyle kalın...

    O.K.A.- MAVİ TUTKU ;
    Aynen dediğiniz gibi bence de.İnsana yaraşan en güzel duygudur empati.
    Ben en çok bir kişi hakkında başkalarının etkisiyle hükme varıp onu tanımaya yanaşmayan zavallılara acıyorum. Bu narsisizmden de kötü bir rahatsızlıktır bence.

    Rica ederim, doğum gününüz tekrar kutlu olsun ve bir an önce yazmaya başlayın artık...

    YanıtlaSil
  23. Nergis çiçeğinin isminin narsistten geldiğini bilmiyordum, güzel bir mitolojik hikaye teşekkürler paylaşım için;)

    YanıtlaSil
  24. Hoşgeldin Nillo,

    Bu mitolojik hikaye birkaç değişik şekilde anlatılıyor. Değişmeyen tek yeri Narcissus'un kendine aşık olması, adının hem bir çiçeğe hem de ''narsist'' kişilere verilmiş olması.
    Ben teşekkür ederim, sevgiyle...

    YanıtlaSil
  25. Narsisizm, kendi yakıtını kendi üreten içten yakmalı, libidinal enerjisini önce ego'ya sonra nesnelere yönelten ekonomik bir motordur.

    YanıtlaSil
  26. Bu tanıma bayıldım sevgili Hektor... Süper olmuş gerçekten de.
    Ellerine sağlık :)

    YanıtlaSil