Türkçemiz etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Türkçemiz etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

28/04/2021

''İnce Bir Nüans Farkı''

Dilimizde nüans diye ilginç bir sözcük var. Düşünürseniz, tek başına kullanıldığı o kadar nadir ki. Nedendir bilinmez, adeta bir kalıp haline gelmiş, her seferinde ''ince bir nüans farkı'' şeklinde kullanıyoruz. Bir söz öbeğinin içinde ve son derece hatalı biçimde...

“Nüans”ın anlamı nedir peki? 

Kelimenin kökeni Fransızcada "hassas renk ayrımı" anlamındaki nuance sözcüğüne dayanıyor (Dilimizdeki okunuşuyla ''nüans''). 

Sözcük Fransızcada "bulut" anlamındaki nue sözcüğünden türetilmiş. Bulutlarda gözlemlenen çok küçük ton kaymalarını ifade ediyor ve Latince aynı anlama gelen nubes sözcüğünden geliyor. 
Sözün özü; nüans dediğimizde tıpkı bulutlardakine benzeyen çok küçük (belli belirsiz) farkları kastettiğimizden “nüans farkı” demememiz gerekiyor. Çünkü “nüans” zaten “ince fark” anlamı içeriyor. 

18/09/2011

Şapka (^) Kullanıyor Muyuz?

Resmi yazışmalarda veya okuduğum yayınlarda rastladığım zaman büyük bir çelişki olarak kabul ettiğim ve edebiyatçıların konu ile ilgili ikiye ayrıldığı ''a üzeri şapka (^)'' olayına, yani ''inceltme işareti'' ne el atmam gerekiyordu bugün. Yazın dilimizdeki kurallara göre şapka var mı yok mu emin olmam gerekiyordu.

Hürriyet Gazetesi yazarı Prof. Şükrü Kızılot'un üç yıl kadar önce başına gelen bir olay son noktayı koymuş bence. Buyrun siz de okuyup ikna olun ve gülümseyin :)

Hocanın konferanslarından birine katılan yerel gazete sahiplerinden biri ayağa kalkar ve sorar:
- '' Sayın Hocam, 'a' nın üzerindeki şapka kalktı mı, duruyor mu? ''
- '' Net bir şey söyleyemeyeceğim. Kalktı diyen de var, bazı harflerde uygulanıyor diyen de...''
- '' Ahh !!! Kalktı deseydiniz çok sevinecektim...''
- '' Neden peki? ''
- ''Arabası ile adrese teslim kömür satan bir adam gazeteme ilan vermişti. İlanda, kömürün fiyatına arabacının nakliye kârının da dahil olduğunu eklememi istedi. Hazırladığımız metindeki 'kâr' ın üzerine şapka koymadık ve tabii ilan gazetede ;

' Bulunmaz fırsat! Kömürün tonu 200 YTL. Buna arabacının karı da dahil! ' şeklinde çıktı.
İlanı okuyanlar, arabacıyı kömür için değil de karısı için arayınca da olanlar oldu. Çok kötü bir durumun içine düştüğünü söyleyen kömürcü gelip benim yakama yapıştı. Şu an mahkemelik durumdayız. ''


Mutlu ve aydınlık bir Pazar sizinle olsun...
Görüşmek üzere...
Sevgilerle...

* * *
Bilmeyenler için klavyede sesli harf üzeri şapkanın nasıl uygulandığını açıklayalım:
Shift tuşuna parmağınız basılı iken 3' ü tıklayıp şapka(^) getirin ve ardından sesli harfinizi yazın.
Bunu, sesli harf büyük ise elinizi shift'ten hiç çekmeden, küçük ise şapkadan sonra çekerek yapın.
Not: 3' e bastığınızda şapka(^) görünmez, aktif hale gelir. Harfe basıldığında şapkalı olarak gelecektir.

25/06/2011

Doğru Yaz, Doğru Konuş, Dilini Koru!

İmlâ deyip de geçmeyin sakın.
Ne zaman elime bir kitap ya da gazete alsam, cümleleri okuyormuş gibi değil de duyuyormuş etkisi sağlayan, konuyu vurgulamalar dahilinde en üst seviyede algılamamıza neden o işaretler de aynı anda geçer gözümün önünden.

Tek bir virgülün bile bazen cümleyi tam tersinden algılamama neden olacağını bilerek özel bir dikkat gösterir, yazarın kullandığı anlatım dilinin yanı sıra editörün kalitesini de görerek, pozitif duygularla ve huzurla ilerlerim satırlar arasında. Totalde kitabın, okuduklarımın kalitesi demektir bu. Hiç düşündünüz mü, ülkedeki bütün gazeteler, dergiler ya da kitaplar imlâya hiç dikkat edilmeden fütursuzca basılsaydı, hangimizin hoşuna giderdi bu? Ve ciddiyetine inanıp kaçımız elimize alıp okumak isterdik? Dolayısıyla buna blog yazarken de azami ölçüde dikkat edilmesi gerektiğine inananlardanım.

Türkçemiz dünyadaki en zengin dillerden. Bizi biz yapan en önemli milli değerimiz. Adeta parmak izimiz gibi. Atatürk başkanlığında ve dönemin -aynı zamanda milletvekili olan- ünlü edebiyatçıları tarafından kurulan Türk Dil Kurumu, amacını "Türk dilinin öz güzelliğini ve varsıllığını ortaya çıkarmak, onu yeryüzü dilleri arasında değerine yaraşır yüksekliğe eriştirmek" olarak belirlemiş, ulu önderimiz çağdaş Türkçe ile ilgili dilbilgisi, sözlük, yazım, deyim ve terim çalışmalarını bizzat izlemiş ve demiştir ki:

''Türk dili, Türk milleti için mukaddes bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği nihayetsiz hadiseler içinde ahlakının, ananelerinin, hatıralarının, menfaatlerinin, velhasıl bugün kendi milliyetini yapan her şeyin dili sayesinde muhafaza olunduğunu görüyor. Türk dili, Türk milletinin kalbidir, zihnidir.''

Bu sözlerden anlamaktayız ki milli gelenek, ahlak, örf ve ananelerimiz gibi varlığımızı borçlu olduğumuz tüm değerlerimiz için ihtiyacımız Türkçedir. Bunun haricinde hiçbir güç bunu sağlayamaz.